ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਸਾਖੀ.......... ਸਾਖੀ / ਰਾਕੇਸ਼ ਵਰਮਾਂ


ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਭਗੌਤੀ ਸਿਮਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਨਾਮ ਧਿਆਵਾਂ ।
ਦਸਮ ਗੂਰੁ ਦੀ ਸਾਖੀ ਦਾ, ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਸੁਣਾਵਾਂ॥

ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ, ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸਭਾ ਲਗਾਈ,
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ, ਲੱਗੇ ਪਾਵਣ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ।


ਮੁਗਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਕਹਿਰ ਸੀ ਢਾਇਆ,
ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਚਾਇਆ।

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ, ਕਿਰਪਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬਿਠਾਇਆ,
ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ।

ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ, ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੁਜਾਵੋ,
ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਵੋ।

ਫੇਰ ਆਖਿਆ ਗੁਰਾਂ ਨੇ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਆਵੇ,
ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਰਬਾਨੀ ਪਾਵੇ।

ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਉਠਾਇਆ,
ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਾਇਆ।

ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ, ਗੁਰੂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹੜਾ,
ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਰ, ਸੀਸ ਦੇਵੇਗਾ ਜਿਹੜਾ॥

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾਏ,
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ, ਉਹਨਾਂ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।

ਮਜ਼ਲੂਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ,
ਸੀਸ ਗੰਜ ਉਹ ਸਥਾਨ ਐ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਸ ਗਵਾਇਆ।

ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਖੀ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਖੱਟੀਏ,
ਦੇਣੀ ਪਏ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਕਦੇ ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟੀਏ।

ਪਤਿਤ-ਪੁਣੇ ਨੂੰ ਛੱਡੀਏ, ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਮਾਈਏ,
ਦੋ ਵੇਲੇ ਕਰ ਸਿਮਰਨ, ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਬਣਾਈਏ।

ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ ਦੇ ਪੁਰਬ ਨੂੰ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਨਾਵੋ,
ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਦੇ, ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਵੋ।

ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਦੇ, ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਵੋ॥


ਕੋਰੇ ਵਰਕੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ( ਯੂ. ਕੇ.)


ਕੋਰੇ ਵਰਕੇ 'ਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਰਹਿ ਜਾਣੇ
ਥਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਕਿੱਸੇ ਤੇਰੇ ਕਹਿ ਜਾਣੇ

ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਣੇ
ਪੌਣਾਂ ਨੇ ਜਦ ਬੋਲ ਕੁਰੱਖਤੇ ਕਹਿ ਜਾਣੇ


ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਸਵੱਲੀ ਹੋਵੇਗੀ
ਮੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਚੰਦ ਸਿਤਾਰੇ ਲਹਿ ਜਾਣੇ

ਵਹਿਣ ਪਏ ਜੋ ਨੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜਦੇ ਨਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਅਪਣੇ ਵਹਿਣੀ ਵਹਿ ਜਾਣੇ

ਮੇਰੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਉਗ ਆਵੇਗਾ
ਜਦ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਆ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਣੇ


ਮੁੱਖ ਤੇਰਾ ਹੈ ਸੱਜਣਾ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਣਜੀਤ ਅਜ਼ਾਦ ਕਾਂਝਲਾ

( ਡਾ. ਅਸੋ਼ਕ ਨੂੰ )

ਮੁੱਖ ਤੇਰਾ ਹੈ ਸੱਜਣਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿਹਾ
ਰੋਹਬ ਤੇਰਾ ਹੈ ਪੂਰਾ ਚੰਗੇ ਨਵਾਬ ਜਿਹਾ

ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਸਾਗਰ ਵਹਿ ਰਿਹਾ
ਚਾਂਦੀ ਰੰਗਾ ਪਾਣੀ ਵੇਖ ਚਨਾਬ ਜਿਹਾ


ਹੁਸਨ ਤੇਰੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ
ਮਹਿਕਾਂ ਸੰਗ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਫੁੱਲ ਗੁਲਾਬ ਜਿਹਾ

ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਪੰਛੀ ਕੀਲ ਲਏ
ਧੁਨੀ ਵਲ਼ੇਵੇਂ ਖਾਂਦੀ ਵੱਜੇ ਰਬਾਬ ਜਿਹਾ

ਟੋਰ ਤੇਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਮਿਰਗ ਵੀ ਪਏ ਛਿੱਥੇ
ਫਲ਼ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਏ ਵਹਿੰਦਾ ਆਬ ਜਿਹਾ

ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦਰ ਭੈੜੀ ਦੱਬ ਬੈਠੀ
ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੋਚਾਂ ਕੀ ਏ ਖ਼ਾਬ ਜਿਹਾ

ਢੂੰਡ ਥੱਕੇ ਸਭ ਦੁਨੀਆਂ ਐਸਾ ਮਿਲਿਆ ਨਾ
ਹੁਸਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਡਿੱਠਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਾਬ ਜਿਹਾ

ਆਜ਼ਾਦ ਤਿਰੇ ਬਿਨ ਸਾਡੀ ਮਹਿਫਿ਼ਲ ਸੱਖਣੀ ਹੈ
ਤੂੰ ਜਾਪੇਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਜਨਾਬ ਜਿਹਾ


ਨਵਾਂ ਸਾਲ...........ਕਾਵਿ ਵਿਅੰਗ / ਜਾਗੀਰ ਸੱਧਰ

ਨੀਲੀ ਛੱਤ ਥੱਲੇ ਸੰਵੀਏ ਭੋਂਇੰ ਉੱਤੇ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸਿਰ ਛੁਪਾਣ ਲਈ ਘੱਲ ।

ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਪਲਿੱਤਣਾਂ ਛਾ ਗਈਆਂ
ਖੁਸ਼ੀ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਾਣ ਲਈ ਘੱਲ ।


ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਯਖ਼ ਮੌਸਮ
ਨੰਗੇ ਬਦਨ ਸਾਡੇ, ਕੁਝ ਪਾਣ ਲਈ ਘੱਲ ।

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਡ ਨਾ ਘੱਲ ਸਾਨੂੰ
ਘੱਲ ਸਕਦੈਂ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਲਈ ਘੱਲ ।


ਬੱਚਾ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਅਨਿਲ ਆਦਮ

ਬੱਚਾ
ਛੱਪੜੀ ਦੇ ਮੈਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ‘ਚ
ਤੱਕ ਕੇ ਚੰਨ ਦਾ ਅਕਸ
ਪਰਚ ਗਿਆ ਹੈ


ਵੱਡਾ
ਬਲੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰ ਕੇ
ਚੰਨ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਤੇ ਪੈਰ ਧਰ ਕੇ
ਵੀ ਪਿਆ ਬੱਸ ਭਟਕਦਾ ਹੈ

ਬੱਚਾ ਤਾਂ ਚਲੋ ਬੱਚਾ ਹੈ
ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਅਸਾਂ ਵੀ ਭਲਾ
ਕੀ ਖੱਟਿਆ ਹੈ..................!

ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ – ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਗੁਣਾ ਉਪਰਾਲਾ.......... ਸੰਪਾਦਕੀ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ (ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ)


ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਫੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਫਿ਼ਕਰਮੰਦੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਏਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾਉਣ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਸਟੇਟਸ ਸਿੰਬਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਹੇਜ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਧਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਮੋਹ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ਼। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੰਗੀਤਕ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਦਾ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰਜ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਓਧਰ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਹੋਰਡਿੰਗ ਵਗੈਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੇ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ ਵਾਂਗਰ ਹਨੇਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗ ਨੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਕਿਹ ਸਕੂਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂਘ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਕਿਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਵੇਕਲ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਦੀ ਹੈ।

ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ ਬੈਠੇ ਬੈਠਿਆਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕੀ ਤੇ ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।

ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜਾ ਵਸਿਐ ਪਰ ਸਾਡਾ ਰਾਬਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਇਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਦੇਸੋ਼ਂ ਵਿਦੇਸ਼ੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝ ਪੁਆਈ ਹੈ ।

ਇਹ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਲਈ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਹਿਸਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੌ਼ਕ ਸਾਨੂੰ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਅਸੀਂ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ, ਸੂਝ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ਼ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਦੇ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰ ਨੁੱਕਰ ਤੱਕ ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।

ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹਰ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲ , ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀ, ਵਿਅੰਗ, ਲੇਖ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਕਾਲਮ ‘ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ‘ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਧੀਨ ਆ ਰਹੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸਾਲਗਿਰਾਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਾਂਗੇ।

ਤੱਤ ਲੀਲਾ..........ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ)


ਜਗਿਆਸਾ

ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀ
ਕਬਰ ਹੈ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ
ਸੱਜਰੇ ਫੁੱਲ
ਕੰਬ ਰਹੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ

ਕਿਵੇਂ ਝੱਲਾਂ
ਸਿਜਦੇ ਵਿਚ ਝੁਕਣ ਦਾ ਦਰਦ

ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਕੈਦ ਅੰਦਰ
ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਦਮ ਘੁਟਦਾ ਹੈ
ਹਾਸੀ਼ਏ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ
ਸੰਸਿਆਂ ਦੀ ਵਲਗਣ ਹੈ

ਝਾਂਜਰ ਦੇ ਬੋਰ ਛਣਕਦੇ ਨਹੀਂ
ਬਸ ਰੜਕਦੇ ਨੇ
ਅੱਖ ਦਾ ਸੁਰਮਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ
ਖ਼ਾਬਾਂ ‘ਚ ਕਾਲ਼ਖ ਬਣ ਕੇ

ਪਲਕਾਂ ਭਰਦੀ ਹਾਂ
ਤਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ ਹਵਾਵਾਂ
ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸਦੀ ਹਾਂ
ਤਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ ਦਰਗਾਹਾਂ

ਅੰਦਰਲੇ ਨੰਗੇ ਸੱਚ ਨੂੰ
ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਾਵਾਂ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਜਾਮਾ
ਬਾਹਰਲੇ ਕੱਜੇ ਕੂੜ ਨੂੰ
ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ ਤਾਰ ਤਾਰ

ਅੱਗ 'ਤੇ ਤੁਰਦੀ ਹਾਂ
ਬਰਫ਼ ਦਾ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ
ਇਹ ਲੱਭਣ
ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੀ ਗੁਆਚਾ ਹੈ

ਤੂੰ ਬਾਹਵਾਂ ਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਗੁਰੂਦੇਵ!
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਕਾਸ਼ ਢੂੰਡਣਾ ਹੈ
ਤੇਰੇ ਪਾਸਾਰ ਵਿਚੋਂ........

.....ਗੁਰੂਦੇਵ.....

ਇਕ ਅੱਗ ਹੈ
ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਲਘਦੀ
ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ 'ਚ...ਸਾਹਾਂ 'ਚ
ਹੰਝੂਆਂ 'ਚ ਹਾਸਿਆਂ 'ਚ
ਰੁਦਨ 'ਚ...ਰੰਗ ਤਮਾਸਿ਼ਆਂ 'ਚ

ਇਕ ਪੌਣ ਹੈ
ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੀ
ਜਿਸਮਾਂ 'ਚ...ਰੂਹ ਦੇ ਖਲਾਵਾਂ 'ਚ
ਸੂਖ਼ਮ ਤੇ ਸਥੂਲ ਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਚ
ਅੰਤਰ ਮਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ 'ਚ

ਇਕ ਨੀਰ ਹੈ
ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਵਹਿੰਦਾ
ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ 'ਚ
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗਾਂ 'ਚ
ਪੰਛੀਆਂ ਪਤੰਗਾਂ 'ਚ

ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਹੈ
ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਉੱਡਦੀ
ਮੁਹੱਬਤ 'ਚ...ਮਾਇਆ 'ਚ
ਫੈਲਦੀ ਸਿਮਟਦੀ ਛਾਇਆ 'ਚ
ਹਰ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਕਾਇਆ 'ਚ

ਇਕ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ
ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਵਸਦਾ
ਕਲਬੂਤਾਂ 'ਚ ...ਰੂਹਾਂ 'ਚ
ਅਨੰਤਾਂ 'ਚ ... ਜੂਹਾਂ 'ਚ
ਗੁੰਬਦਾਂ 'ਚ... ਖੂਹਾਂ 'ਚ

ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ ਇਹ ਲੀਲਾ
ਅਸੀਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਾਵੇ
ਖੇਡਦੇ ਖੇਡਦੇ ਸੌਂ ਜਾਈਏ ਏਸੇ ਮਿੱਟੀ ਅੰਦਰ

ਫੁੱਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖਿੜਦੇ
ਪੰਛੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਉਂਦੇ
ਕੁਦਰਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਲ਼ਦੀ
ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ
ਕੋਰੀ ਕੈਨਵਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਲੈ ਕੇ......




ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ........... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ


(ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ....)

ਇਕ ਭਟਕਣ ਸਾਡੇ ਪੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ
ਬਸ ਦੀਦ ਤੇਰੀ ਲਈ ਝੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ

ਸਮਝਾਇਆਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਅੱਖੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਛ ਵਿਛ ਥੱਕੀਆਂ

ਲੱਖ ਸੁਨੇਹੇ ਘੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...

ਹੂਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਦਿੰਦੀ ਤਾਹਨੇ
ਜਾਨ ਨਿਕਲ਼ਦੀ ਜਾਪੇ ਜਾਨੇ
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ…

ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਹੋਏ
ਰੱਤ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮੋਏ
ਸਾਥੀ ਦਰਦ ਅਵੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...

ਜਾਣ ਅਸ਼ੋਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਪੀੜਾ
ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰੰਗਲਾ ਪ੍ਹੀੜਾ
ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਉਡ ਚੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...

ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼.........ਗ਼ਜ਼ਲ / ਵਿਜੈ ਵਿਵੇਕ


ਮੇਰੀ ਮੈਂ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਏਥੋਂ ਤੀਕਰ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ
ਚੋਚਲਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਮੈਂ ਗਿਰਝਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ

ਕੰਡੇ, ਕਿਰਚਾਂ, ਨਸ਼ਤਰ, ਖ਼ੰਜਰ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਰਮਾਇਆ
ਇਹ ਕਿਸਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਤੜਪਾਇਆ

ਤੂੰ ਸਰਵਰ ਤੂੰ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਮੈਂ ਪਾਪੀ

ਕਿਸ ਰਾਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੁੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਗਾਇਆ

ਹਾਲੇ ਤੀਕਰ ਤਾਂ ਚੇਤੇ ਨੇ ਸਭ ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ
ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਵਣ ਤੂੰ ਇੰਜ ਨਾ ਕਰੀਂ ਖ਼ੁਦਾਇਆ

ਯਾਦ ਆਏਗੀ ਟੁੱਟੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੇ ਖ਼ਸਤਾ ਜਿਹੇ ਚੱਪੂ
ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਦਰਿਆ ਜਦ ਤੇਰੇ ਗਲ਼ ਤੀਕਰ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ

ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਸੀ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੀ ਸੀ
ਮੈਂ ਕੀ ਜਾਣਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੁਲਾਇਆ


ਰਹੇ ਜਦ ਨਾ ਹਾਣੀ..........ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ (ਯੂ.ਕੇ)


ਮਸਾਣਾਂ ਜਾਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਬਾਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ
ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਦੋਂ ਪਰ ਸੰਭਾਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਜਦ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਬੀਜ ਬੀਜੇ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਗਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਲਗਾਵਾਂਗੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮੂਰਤ

ਬੱਸ ਏਦਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਹਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਗਤੀ ਜੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਗੀ
ਤਾਂ ਹਿੱਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਰਹੇ ਜਦ ਨਾ ਹਾਣੀ ਅਸੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ
ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੀ ਅਪਣੇ ਬੁਝਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ


ਆਖਦੈ ਮੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ (ਪ੍ਰੋ.)


ਮੇਰੀਆਂ ਤਲ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਦੀਵਾ, ਰੋਜ਼ ਇਕ ਧਰਦਾ ਏ ਉਹ
ਮੀਟ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਤੁਰਾਂ, ਇਹ ਆਸ ਵੀ ਕਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਆਖਦੈ ਮੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਹੋ ਜਾ ਅਥਾਹ,
ਆਪ ਇਕ ਵੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ, ਕਰਨੋਂ ਫਨਾਹ ਡਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਪਿੱਠ ਵਿਚ ਖੰਜ਼ਰ ਖੁਭੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਕਾ ਭਰ ਲਿਆ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦਰਦ, ਮੇਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਇਕ ਨਦੀ ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਥਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੋਏਗੀ
ਬੈਠ ਕੇ ਰੇਤਾ 'ਤੇ, ਚਸ਼ਮੇ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਸੋਚ ਉਸ ਦਾ ਡੁਬਣਾ ਕਿੰਨਾ ਵਚਿੱਤਰ ਹੋਏਗਾ
ਖ਼ਾਬ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਿ, ਸਾਗਰ ਅੱਖ ਦਾ ਤਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਬਰਫ਼ ਜਦ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਉਹ ਪਹਿਨਦੈ ਅੱਗ ਦਾ ਲਿਬਾਸ
ਜਿਸ ਘੜੀ ਮੈਂ ਪਿਘਲਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਘੜੀ ਠਰਦਾ ਏ ਉਹ

ਸੋਚਦੈ, ਤੋੜੇਗਾ ਮੇਰੀ ਤਪਸ਼ ਦਾ ਆਖਿਰ ਗ਼ਰੂਰ
ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਥਾਂ-ਕੁ-ਥਾਂ ਵਰ੍ਹਦਾ ਏ ਉਹ


ਖ਼ੰਜਰ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾਲ਼..........ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਪਾਲ ਘਈ (ਪ੍ਰੋ.)

ਅਪਣੇ ਬਦਨ ਤੋਂ ਹਰ ਕੁਈ ਪੱਤਾ ਬਦਲ ਲਿਆ
ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰੁੱਖ ਨੇ ਵੀ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲ ਲਿਆ

ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਹੈ ਜ਼ਾਇਕਾ ਬਦਲ ਲਿਆ
ਮੰਜ਼ਲ ਕਰੀਬ ਆਈ, ਤਾਂ ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਲਿਆ

ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਬਦੀਲ ਇਸ ਕਦਰ

ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਾ ਪਾਏ, ਤਾਂ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲ ਲਿਆ

ਸਾਡੇ ਗੁਨਾਹ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੈਂ ਸੌ਼ਕ ਨਾਲ਼
ਅਪਣਾ ਜਾਂ ਜਿ਼ਕਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਵਰਕਾ ਬਦਲ ਲਿਆ

ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਨੂੰਨ ਮੁਸਲਸਲ ਸਕੂਨ ਨਾਲ਼
ਪੱਥਰ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਕਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਦਲ ਲਿਆ

ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਨੋਕ ਖੋਭ ਕੇ ਦੁਖ ਸੁਖ ਫਰੋਲਦੈ
ਖੰਜਰ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਦਲ ਲਿਆ


ਦਰਦ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਗੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਵਿੰਦਰ


ਲਾਟ ਹੈ ਇਕ ਜਾ ਰਹੀ ਉਡਦੇ ਪਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼
ਦਰਦ ਦੀ ਗੰਗਾ ਵਗੇ ਸਹਿਮੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਖ਼ੂਬ ਹੈ ਅੰਦਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਮੀਰੀ ਦੇਣ ਦਾ
ਕਰਦ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟਿਕਾ ਗਏ ਆਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਮਿਲਾ ਦੇ ਤਾਲ ਤੂੰ ਏਧਰ ਅਸੀਂ

ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬੋਰ ਪਹਿਨੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਫੇਰ ਕੀ ਜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਅਸਮਾਨ ਤਕ
ਮਰ ਕੇ ਉਡਦੇ ਖੰਭ ਉਸਦੇ ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣਗੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਚੋਗ ਪਾ ਦੇ ਕੰਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਨੇਰ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਰਖ ਤੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹਸ਼ਰ ਹੈ
ਆਦਮੀ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇ ਪੱਤੇ ਥਰਥਰਾਂਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਇਹ ਕਦੋਂ ਚੱਲੇਗਾ ਬਣਕੇ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦਾ ਹਮਸਫ਼ਰ
ਦੌੜਦਾ ਈਮਾਨ ਹਾਲੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਪੂਰਨਾ ਤੂੰ ਜੋਗ ਲੈ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਨਹੀਂ
ਆਤਮਾ ਤੜਪੇਗੀ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼

ਸਿ਼ਅਰ 'ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਦੇਈਂ ਦਾਦ ਪਰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੜਪਿਆ ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼


ਆਜ਼ਾਦੀ.......... ਨਜ਼ਮਾਂ / ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ ( ਪਾਕਿਸਤਾਨ )

ਵਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਬਾਲਕ
ਫਿਰਦੇ ਨੰਗ ਧੜੰਗੇ...
ਕੋਠੀਆਂ ਉਤੇ ਪਏ ਝੂਲਦੇ
ਦਸ ਦਸ ਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਝੰਡੇ...

-----

1947

ਸਦੀਆਂ ਲੰਮੇ ਪੈਂਡੇ ਸਨ
ਸੂਲ਼ਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਸਨ
ਥੱਕੇ ਹਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ
ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਸ ਦੇ ਦੀਵੇ ਲੈ ਕੇ
ਉਮਰਾਂ ਤੀਕਰ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ
ਅੰਨੀਆਂ ਕਾਲ਼ੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ
ਜਿੰਦੜੀ ਅੱਖ ਦਾ ਅੱਥਰੂ ਬਣ ਗਈ
ਝੱਲੇ ਫਿਰ ਵੀ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ........;


ਖ਼ਤਾ ਕੀਤੀ ਮੈਂ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਮੋਹੀ


ਖ਼ਤਾ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਬਿਰਖ ਤੋਂ ਪੰਛੀ ਉਡਾ ਕੇ
ਉਦਾਸੀ ਬਹਿ ਗਈ ਘਰ ਦੀ ਹਰਿਕ ਨੁੱਕਰ ’ਚ ਆ ਕੇ

ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਪਣਾ ਜਾਣ ਜੇ ਦੱਖ ਫੋਲ ਲੈਂਦਾ
ਮੈ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਉਦ੍ਹੇ ਦਰਦਾਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਡੀਕ ਲਾ ਕੇ

ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਤਾਂਘ ’ਤੇ ਫਿਰ ਦਾਦ ਦੇਂਦੇ

ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ ਵੀ ਜੇ ਰਖਦੇ ਬਚਾ ਕੇ

ਕਦੇ ਦਿਲ ਮਖ਼ਮਲੀ ਰਾਹਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਮਾਯੂਸ ਰਹਿੰਦੈ
ਕਦੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲ਼ ਪੈਂਦੈ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ

ਉਹ ਸੋਚਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਐ ਧੁਰ ਤੀਕ ਸ਼ਾਮਿਲ
ਮੈਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਰੱਖਦਾ ਫਿਰਦਾਂ ਬੜੀ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ

ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੌਲਦਾ ਤੱਕ ਕੇ ਬੜਾ ਹੀ ਤਿਲਮਿਲਾਏ
ਮਨਾਇਆ ਜਸ਼ਨ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ


ਵਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਣਾ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮੋਹੀ


ਮੈਂ ਜਦ ਵੀ ਗੁਜ਼ਰਨਾ, ਉਸ ਬੂਹੇ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ
ਰੁਕ ਹੋਣਾ ਨਾ ਤੁਰ ਹੋਣਾ, ਵਖਤਾਂ ਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਣਾ

ਖਾਮੋਸ਼ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ, ਪਰ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਟੁਰਨਾ
ਭਰਨੇ ਦਿਲਾਂ ਕਲ਼ਾਵੇ, ਅੱਖੀਆਂ ਨੇ ਲੜੇ ਹੋਣਾ

ਇਕ ਰਾਹ ਗੁ਼ਜ਼ਰ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ, ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂਵੇਂ ਬਹਿਣਾ

ਕਹਿਆ ਨਾ ਜਾਣਾ ਕੁਝ ਵੀ, ਅਰਮਾਨ ਬੜੇ ਹੋਣਾ

ਜਦ ਝਾਕਣਾ ਅੰਦਰ ਤਾਂ, ਅੰਦਰ ਵੀ ਓਸ ਦਿਸਣਾ
ਮੁੰਦਰੀ 'ਚ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ, ਹੀਰੇ ਦਾ ਜੜੇ ਹੋਣਾ

ਮੋਹੀਆਂ ਤੇ ਤੇਹੀਆਂ ਦੇ, ਹਾਲਾਤ ਰਹੇ ਆਕੀ
ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਅਗਨ ਬਲਣੀ, ਰਾਹਾਂ 'ਚ ਗੜੇ ਹੋਣਾ

ਜਦ ਤੁਰ ਗਈਆਂ ਬਹਾਰਾਂ, ਤਦ ਵਸਲ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀ
ਮਹਿਕਾਂ ਨੇ ਬਿਖਰ ਜਾਣਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਝੜੇ ਹੋਣਾ

ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਏਸ ਵਿਚ ਤਾਂ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਹੀ ਮਿਲਣਾ,
ਮੋਹੀ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੇ, ਰਾਹਾਂ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ

ਧੁਰ ਅੰਦਰ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਰਤਨ ਰਾਈਕਾ


ਧੁਰ ਅੰਦਰ
ਜਜ਼ਬਾਤ ਸੁਲਘਦੇ
ਬਾਹਰ ਕਇਆ ਨੂੰ
ਤਾਪ ਚੜ੍ਹੇ

ਜੰਗਲ ਜੋ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ
ਕੁਰਸੀਆਂ ‘ਚ

ਪਾਗਲ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਯਾਰੋ
ਕਿਹੜਾ ਬਿਰਖ ਲੜੇ...

ਧੀ ਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ
ਇਕ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ
ਜੋ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਹੈ
ਇਕ ਗਰਭ ਦੀ ਜੂਨੇ ਮਰਦੀ
ਦੂਜੀ ਪੱਕੇ ਪੈਣ ਗੜੇ...

ਕਾਲ਼ੇ ਸਮਿਆਂ
ਅੰਗ ਅੰਗ ਕੋਹਿਆ
ਪੀ ਸਪਰੇਆਂ
ਪੁੱਤ ਮਰੇ
ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ ਜੇਤੂ ਹੋ ਕੇ
ਘਰ ਦੀ ਦੇਹਲ਼ੀ
ਆਣ ਹਰੇ...


ਉਮਰ ਜੇ ਹੁੰਗਾਰਾ........... ਨਜ਼ਮ / ਕੰਵਲਜੀਤ ਭੁੱਲਰ

ਭੈੜੀਏ !
ਉਮਰ ਜੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸੀ
ਤਾਂ ਕਦੀ ਦਸਤਕ ਵੀ ਆ ਬਣਦੀਓਂ...।
ਕੋਹਾਂ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ਼ਏ
ਮੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮੱਲ੍ਹਮ ਤਾਂ ਬਣ....
ਬੜੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਇਹ ਪਿਆਸੇ ਨੇ...।।

ਹਮ ਉਮਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ਼ਏ
ਇਕ ਮੌਤ ਤਾਂ ਜੀਣ ਲਈ ਦੇ
ਚਿਰ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ...
ਜੀਅ ਜੀਅ ਮਰਦਿਆਂ...।

ਵਾਅਦਾ ਕਰ
ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਅਗੇਰੀ ਕਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗੀ
ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਚਲੋ ਤਮਾਮ ਉਮਰ ਕਫ਼ਨ ਏ...।
ਚੰਗੀਏ ਕੁੜੀਏ
ਉਦਾਸੀਆਂ ਉੱਪਰ ਏਨਾ ਹੱਕ ਨਾ ਰੱਖ
ਇਹ ਹੱਕ.. ਮੇਰੇ ਰਾਖਵੇਂ ਨੇ...
ਤੇ
ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਉਪਰ ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਨਾ ਕਰੀਂ
ਮੈਥੋਂ ਸਲ੍ਹਾਬੇ ਕੋਲੋਂ ਸੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ...
ਵੇਖ ਮੈਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਸਿਖਾ
ਬੜਾ ਚਿਰ ਇਸ ਜੂਏ 'ਚ ਮੈਂ ਹਾਰਿਆ ਹਾਂ
ਕਈ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਵੰਡ
ਸ਼ਾਇਦ ਜਿੱਤ ਉਡੀਕ 'ਚ ਹੋਵੇ...


ਖ਼ਾਬ ਸੁਹਾਨੇ ਆਏ..........ਗ਼ਜ਼ਲ (ਉਰਦੂ) / ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ

ਲੌਟ ਕਰ ਫਿਰ ਨਾ ਮੁਹੱਬਤ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਆਏ
ਯਾਦ ਭੀ ਆਏ ਤੋ ਜ਼ਖ਼ਮ ਪੁਰਾਨੇ ਆਏ

ਔਰ ਫਿਰ ਯੂੰ ਭੀ ਹੂਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਛੜ ਕਰ ਤੁਝ ਸੇ
ਨੀਂਦ ਆਈ ਨ ਕਭੀ, ਖ਼ਾਬ ਸੁਹਾਨੇ ਆਏ

ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਤੂਨੇ ਹਮੇਂ ਛੋੜ ਦੀਆ ਹੈ ਫਿਰ ਭੀ

ਜਿ਼ੰਦਾ ਰਹਿਨੇ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹਮ ਕੋ ਬਹਾਨੇ ਆਏ

ਚਾਹਤਾ ਹੂੰ ਕਿ ਰਹੇ ਏਕ ਤਆਲੁਕ ਕਾਇਮ
ਵੋ ਸਿਤਮਗਰ ਹੈ ਤੋ ਫਿਰ ਮੁਝ ਕੋ ਸਤਾਨੇ ਆਏ

ਅਬ ਖ਼ਰਾਬਾ ਹੈ ਦਿਲੇ-ਜ਼ਾਰ ਜਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਢਲੇ
ਸਰਫਿਰੀ ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਕ ਉੜਾਨੇ ਆਏ

ਸੀ ਤੈਨੂੰ ਕਾਹਲ਼ ਵਗਣੇ ਦੀ......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ

ਸੀ ਤੈਨੂੰ ਕਾਹਲ਼ ਵਗਣੇ ਦੀ ਤੇਰਾ ਨੇੜੇ ਕਿਨਾਰਾ ਸੀ
ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੰਝ ਖਾਰਾ ਸੀ

ਭਰੇ ਅੰਬਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਟੁੱਟਦਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ
ਤੂੰ ਜਿਸ ਅੰਬਰ ‘ਚੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਓਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਤਾਰਾ ਸੀ


ਕਦੇ ਰੋਵਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
ਖਿੜੀ ਮੁਸਕਾਨ ਦੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੀ

ਤੇਰਾ ਜੋਬਨ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਏਹੋ ਸਬੱਬ ਹੋਣੈਂ
ਤੂੰ ਬਣਨਾ ਚਮਕਦਾ ਤਾਰਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਪਿਆਰਾ ਸੀ

ਅਚਾਨਕ ਤੁਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਅਪਣੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਬਦਲ ਲਈਆਂ
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਛੋਹਣ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਅ ਕੁਆਰਾ ਸੀ ।।

ਸਿ਼ਅਰ.......... ਚੋਣਵੇਂ ਸਿ਼ਅਰ / ਰਣਬੀਰ ਕੌਰ

ਰਹਿਨੇ ਕੋ ਸਦਾ ਜਗਤ ਮੇਂ ਆਤਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ
ਪਰ ਤੁਮ ਜੈਸੇ ਗਏ ਹੋ ਵੈਸੇ ਭੀ ਜਾਤਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ
-- ਅਗਿਆਤ

ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇਰਾ ਪਰ ਜਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਜਿੱਦਾਂ ਸੀ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਓਦਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

-- ਰਮਨਪ੍ਰੀਤ

ਹਿਜਰ ਵਿਚ ਵੀ ਹਸਦਿਆਂ ਹੀ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿ਼ੰਦਗੀ
ਜੀਣ ਦਾ ਇਹ ਭੇਦ ਦੱਸਣ ਵਾਲਿ਼ਆ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਹੇਂ
-- ਤਰਸੇਮ ਸਫ਼ਰੀ

ਇਕ ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਕਰਕੇ
ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ ਗੱਲਾਂ ਅਜੀਬ ਕਰਕੇ
ਵਫ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੈਂ ਕੀ ਨਾਮ ਦੇਵਾਂ
ਖੁ਼ਦ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਮੈਨੂੰ ਕਰੀਬ ਕਰਕੇ
-- ਅਗਿਆਤ

ਤੜਪਦੀ ਤਰਬ ਮੇਰੀ ਸੁਰ ਲਈ ਫ਼ਨਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਾਂ ਮੈਂ ਚੁਪ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਟੁਣਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
-- ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਔੜਾਂ 'ਚ ਜੀ ਰਹੇ
ਅਪਣੇ ਲਹੂ 'ਚੋਂ ਚੂਲੀ਼ਆਂ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਪੀ ਰਹੇ
-- ਜਸਵਿੰਦਰ

ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਆ ਬਹਿੰਦੈ
ਅਜੇ ਸੱਥਾਂ ‘ਚ ਲੱਗਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਸ ਗੈ਼ਰਹਾਜ਼ਰ ਦੀ
--ਜਸਵਿੰਦਰ

ਆਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਪੈਂਦੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੇਰੇ ਬਗ਼ੈਰ ਤੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
-- ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ

ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਆਈ
ਕਿ ਨੈਣਾਂ ਨੇ ਸਾਵਣ ਵਰ੍ਹਾਏ ਬੜੇ ਨੇ
-- ਆਰ.ਐੱਸ. ਫ਼ਰਾਜ਼

ਮੌਤ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜਿਉਂਦੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਲ ਪਲ ਮਾਣੇ
ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਰਥ ਹੈ ਭਰਦਾ ਏਦਾਂ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਬੰਦਾ


ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਤੇਰੇ ਸਿਸਕਦੇ ਮੈਂ ਦਿਲ ਨੂੰ,
ਵਰਾਉਂਦਾ ਬੜਾ ਹਾਂ ਵਰਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ
ਕਲੇ਼ਜੇ 'ਚ ਜੋ ਉਠ ਰਿਹਾ ਦਰਦ ਮੇਰੇ
ਦਬਾਉਂਦਾ ਬੜਾ ਹਾਂ ਦਬਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ
-- ਨਕਸ਼ ਵਰਿਆਣਵੀ

ਯਾਦ ਇਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਿਰਾ ਚਿਹਰਾ ਰਹੇਗਾ ਉਮਰ ਭਰ
ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਹੇਗਾ ਉਮਰ ਭਰ
-- ਗੁਰਦਿਆਲ ਰੌਸ਼ਨ

ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਬਾਲ਼ਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਵਕਤ ਸੰਭਾਲ਼ਦੇ ਰਹਿਣਾ
ਮੇਰੀ ਜਯੋਤੀ 'ਚੋਂ ਮੇਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਭਾਲ਼ਦੇ ਰਹਿਣਾ
-- ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਯਾਦਾਂ ਵਫ਼ਾ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿਚ ਆਸਾਂ ਜਲਾਵਤਨ
ਕੀ ਕੀ ਅਸਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਤੇਰੇ ਬਗੈ਼ਰ
-- ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ

ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਜਾਂ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ ਡਰ ਇਸ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਹਰ ਹਾਲਤ ਮੈਂ ਉਲਝਾਂਗਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਨਾਲ਼
-- ਸਤਪਾਲ

ਅਸੀਂ ਟੁੱਟਦੇ ਸਿਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੇ
ਪਰ ਐਨਾ ਫ਼ਖ਼ਰ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਤਕ ਚਾਨਣ ਖਿਲਾਰਾਂਗੇ
-- ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ

ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਵੇਂ ਜਾ ਫਿਰ ਆਵੇਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੁਨੱਸਰ ਹੈ
ਤੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੜਫਦਾ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਮੈਨੂੰ
ਜਦੋਂ ਦੇਖਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੀਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂ
ਸਭੇ ਰੰਗਾਂ ‘ਚ ਤੇਰਾ ਅਕਸ ਰਹਿੰਦਾ ਚਿਤਰਦਾ ਮੈਨੂੰ
-- ਸ.ਚ.


ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਬਸ ਆਸਰਾ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ
ਤੂੰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੀ ਭਲਾ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ
-- ਮਹਿੰਦਰ ਦੀਵਾਨਾ

ਘੌਂਸਲੇ ਮੇਂ ਏਕ ਪਰਿੰਦਾ ਥਾ, ਫੌਤ ਹੋ ਗਿਆ
ਆਂਖੇਂ ਖੁਲੀ ਥੀਂ, ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਅੰਬਰ ਕਾ ਖ਼ਾਬ ਥਾ
-- ਅਗਿਆਤ

ਰਫ਼ਤਾ ਰਫ਼ਤਾ ਅਗਨ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈ ਤਰਨਾ ਆ ਗਿਆ
ਹੁਣ ਅਸਾਨੂੰ ਪਤਝੜਾਂ ਦਾ ਸਿਤਮ ਜਰਨਾ ਆ ਗਿਆ
-- ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ

ਜਾਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਗ਼ੀ ਸਾਂ ਬਾਗੀ਼ ਹੀ ਰਹਿਣੈ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਰੱਬਾ ਸੂਲ਼ੀ ਚਾੜ੍ਹ ਲਵੇਂਗਾ
ਜਾਨ ਅਸਾਡੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਤੂੰ ਸਾਥੋਂ ਖੋਹਿਆ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਲਵੇਂਗਾ
-- ਸ. ਚ.





ਰੁਬਾਈਆਂ

ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਾਮ ਹਿਜਰ ਦਾ ਪੀਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਏ
ਜ਼ਖ਼ਮ ਜਿਗਰ ਦਾ ਆਪੇ ਸੀਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਏ
ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁਨੀਲ ਰਿਹਾ ਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ
ਉਸ ਦੇ ਬਿਨ ਉਮਰਾਂ ਲਈ ਜੀਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਏ

--ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦਾ ਤੁਰ ਗਿਆ
ਉਜੜਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਮਹਿਕਾਂ ਖਿੰਡਾਉਂਦਾ ਤੁਰ ਗਿਆ
ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਨੇ ਨਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਓਸ ਨਾਲ਼
ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੇ ਗੀਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਤੁਰ ਗਿਆ
--ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਰੇ, ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰੇ, ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਗੇ ਸਾਲ
ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਕੇ ਤੱਕਿਆ, ਨਾ ਕੀਤਾ ਸਾਡਾ ਖਿਆਲ
ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ‘ਚੋਂ ਲੱਭੀਏ ਤੈਨੂੰ, ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ
ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇ, ਬਿਨ ਤੇਰੇ, ਸਾਡਾ ਜੀਣਾ ਹੋਇਆ ਮੁਹਾਲ
--ਨਿਰਮੋਹੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ

ਐ ਅਸ਼ੋਕ, ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਟੁਰ ਗਿਉਂ, ਸਭਨਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹ ਪਾ ਕੇ।
ਲੋਕ –ਸੇਵਾ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲਾ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮੀਤ ਬਣਾ ਕੇ।
ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਂਦੀ,
‘ਨਵਰਾਹੀ’ ਸਭ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀ, ਵਿਲਕਣ ‘ਲਾਲ’ ਗੁਆ ਕੇ
--ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ

ਸੁਬਕ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਤਿ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਹੋਣਹਾਰ, ਮਸਤਾਨੀ।
ਕੀਕਣ ਸਹੇ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇਰਾ, ਅੱਲੜ੍ਹ ਅਹਿਲ ਜਵਾਨੀ।
ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਜੰਮੀ ਜਾਈ, ‘ਸ਼ਾਉਲੀ’ ਪਿਆਰ ਵਿਗੁੱਤੀ,
‘ਨਵਰਾਹੀ’ ਜਿਸ ਪੱਲੇ ਕੇਵਲ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਨਿਸ਼ਾਨੀ।
--ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ


ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ.......... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਏ ਲੋਏ
ਸਿੰਜੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਨਾ ਕੋਏ
ਹਾਲ ਸਾਡਾ ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ

ਸਾਡੇ ਨਾਵੇਂ ਲਾ ਤੂੰ ਗਿਐਂ ਨੇਰ੍ਹੀਆਂ ਵੇ ਰਾਤਾਂ ਚੰਨਾ

ਦੱਸਿਆ ਨਾ ਸਾਡਾ ਵੇ ਕਸੂਰ ।
ਠੰਢੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਭੱਠੀ ਉੱਤੇ
ਭੁੱਜਦਾ ਏ ਮੁਖੜੇ ਦਾ ਨੂਰ ।
ਜੁ਼ਲਫਾਂ ਸੰਵਾਰੀਆਂ ਨੇ,
ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਿ਼ੰਗਾਰੀਆ ਨੇ ,
ਤਾਹਨੇ ਦੇਣ ਦੱਸ ਕੀ ਕਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ.....

ਤੇਰੇ ਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਨਾ ਦਿਲ ਸਮਝਾਵਾਂ ਭੈੜਾ
ਰਾਹਾਂ ਵੱਲੀਂ ਤੱਕਦਾ ਰਹੇ ।
ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਬੜਾ ਏ ਸਾਨੂੰ
ਬੋਲ ਤੇ ਕੁਬੋਲ ਕਹੇ ।
ਮੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ‘ਡੀਕਾਂ ,
ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਾਂ ਲੀਕਾਂ,
ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਉਡਾਵਾਂ ਕਦੇ ਕਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ......

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਚੰਦਿਆਣੀ ਪਿੰਡ ‘ਚ ‘ਅਸ਼ੋਕ’ ਕਿਸੇ
ਪੌਣ ਨਾਲ਼ ਠੰਢ ਨਾ ਪਵੇ ।
ਛੇੜ ਛੇੜ ਲੰਘਦੀ ਏ ਪੁਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵੇ ਜਿਵੇਂ
ਭੈੜੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਲਵੇ ।
ਬੜੇ ਹੀ ਸਤਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਰਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਆ ਜਾ ਜਿੰਦ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਧਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ……

ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਈ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਜੋ ਸਜਦੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਤੂੰ ਹਰਿਕ ਦੇ ਪੂੰਝ ਅੱਥਰੂ ਹੱਸਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਿਖਾ
ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਛਣਕਦੇ ਜੋ ਹਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ


ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਬਣ ਕੇ ਦੀਪ ਜਗਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ
ਬਿਨ ਤਿਰੇ ਸੁੰਨੇ ਪਏ ਜੋ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਆਖਦਾ ਸੈਂ ਮਾਣਨਾ ਹੈ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ
ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਅੰਦਰ ਭਰੇ ਜੋ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਤੂੰ ਉਚਾਈ ਛੂਹ ਲਵੇਂ ਤੇ ਦਰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੁਗੇਂ
ਜੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਲ਼ਦਾ ਮੈਂ ਹਸਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਢਾਲ਼ ਬਣਿਆ ਤੂੰ, ਮਿਰੇ ‘ਤੇ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦ ਕਦੇ
ਦੇਖ ਕੱਲਾ ਘੇਰਦੇ ਜੋ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਤੂੰ ਅਪਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸੀ
ਨਿੱਘ ਨਾ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਮੈਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ

ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ.......... ਗੀਤ / ਨਿਰਮੋਹੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ

ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ
ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਚ ਤੂੰ ਆਬਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ

ਉੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਸੋਚ ਸੀ ਤੇਰੀ
ਰਸਤੇ ਦੇ ਵਿਚ ਕਰ ਗਿਆ ਢੇਰੀ
ਹਾਇ! ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਜੱਲਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ

ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ

ਤੂੰ ਸੈਂ ਸੱਭ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੰਗੀ
ਤੂੰ ਇਕ ਹਸਤੀ ਸੈਂ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ
ਸੈਂ ਮਿੱਠਾ ਵਾਂਗ ਕਮਾਦ,ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ

ਰੋਂਦਿਆਂ ਤਾਈਂ ਤੂੰ ਹਸਾਇਆ
ਡਿੱਗਿਆਂ ਤਾਈਂ ਤੂੰ ਉਠਾਇਆ
ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ, ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ

ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਲੋਅ ਵੰਡਣੀ ਸੀ
ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵੰਡਣੀ ਸੀ
ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਮੁਰਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਤੇਰੀ ਯਾਦ, ਵੇ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਿਆ




ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਰਿੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਘਣੀਆਂ

ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਬੁਰੀ ਹੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ
ਕਿਤੇ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਢੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਤੂੰ ਹੀ ਹਮਦਰਦ ਸੀ ਮੇਰਾ ਸੁਣਾਵਾਂ ਦਰਦ ਮੈਂ ਕਿਸਨੂੰ
ਬਣੇ ਹਮਦਰਦ ਨਾ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ


ਤੇਰਾ ਮੁੱਖ ਦੇਖ ਕੇ ਸੱਜਣਾ ਅਸੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਸਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਤੇ
ਤਮੰਨਾ ਜੀਣ ਦੀ ਮੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਗਿਆਂ ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ
ਮੇਰਾ ਨਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣਾਈ ਜਿਸ ਬਸ਼ਰ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਰਿਹਾ ਰੋਂਦਾ ਸਦਾ ਸੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਬੜਾ ਰੋਇਆ ਸੀ ਇਹ ਅੰਬਰ ਸਿਤਾਰੇ ਵੀ ਵਿਲਕਦੇ ਸਨ
ਇਹ ਛਮਛਮ ਧਰਤ ਵੀ ਰੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਤੇਰੇ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਸੱਜਣਾ ਚੁਫੇਰੇ ਨੂਰ ਵਰ੍ਹਦਾ ਸੀ
ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਹੁਣ ਹੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ

ਅਸੀਂ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਐਸੀ
ਅਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੋ ਹੋਈ ਤੇਰੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ




ਉਦਾਸੀ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਵਿੰਦਰ

ਚੂੜੇ ਕਲੀਰੇ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ...

ਧੁੱਪਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ ਕਿਤੇ ਛਾਂਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ
ਬੇਗ਼ਮਪੁਰੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ

ਚੂੜੇ ਕਲੀਰੇ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ
ਸਿਹਰੇ ਉਦਾਸ ਨੇ ਕਿਤੇ ਲਾਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ


ਫੜ ਵੀ ਸਕਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਉਡਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਸਿਆਣਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ

ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਵੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ ਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ

ਜਨਣੀ ਮਿਰੀ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਬੋਲੀ ਇਹ ਸ਼ਰਬਤੀ
ਅਜਕਲ੍ਹ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ

ਫਿਰਨੀ, ਪਹੀ, ਹਰਿਕ ਗਲ਼ੀ, ਹੱਟੀਆਂ ਤੇ ਭੱਠੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਗਰਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉਦਾਸ ਨੇ



ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ.......... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਿੰਦ ਵਿਯੋਗਣ ਹੋਈ
ਸਾਨੂੰ ਹਸਦਿਆਂ ਹਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇ ਤੂੰ ਰੋਗ ਲਾ ਗਿਐਂ ਕੋਈ

ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਤੱਕੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆ ਗਲ਼ੀਆਂ ਵੇ
ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੋਂ ਤੂੰ ਆਵੇਂਗਾ ਤੇਰੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਮੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਉਕੇ ਭਰਦਾ ਸੋਈ...


ਤੇਰਾ ਹੱਸਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੱਜਣਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਤੂੰ ਨਾ ਭਰੇਂ ਹੁੰਘਾਰਾ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਬੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਫੋਟੋ ਤੇਰੀ ਰੱਖ ਮੂਹਰੇ ਵੇ ਜਾਵਾਂ ਹਰ ਪਲ ਸੱਜਣਾ ਰੋਈ...

ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਦੱਸ ਜਾ ਕੀਹਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂ ਵੇ
ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਫੋਨ ਉਠਾ ਕੇ ਤੇਰਾ ਨੰਬਰ ਲਾਵਾਂ ਵੇ
ਬਿਨ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆਂ ਵੇ ਕਦੇ ਨਾ ਲੰਘਿਆ ਸੀ ਦਿਨ ਕੋਈ..

ਚੰਦਿਆਣੀ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਹਰ ਦਿਲ ਸੋਗੀ ਸੋਗੀ ਏ
ਤੈਥੋਂ ਦੂਰੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਦਿਲ ਚੰਦਰਾ ਰੋਗੀ ਏ
ਨਾ ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਪਵੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਕਿਧਰੇ ਢੋਈ....
ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਿੰਦ ਵਿਯੋਗਣ ਹੋਈ



ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਥੇਰੀ ਆਉਂਦੀ.......... ਗੀਤ / ਮਿੰਟਾ ਚਮੇਲੀ

ਵੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿੱਚ ਹਨ੍ਹੇਰੇ
ਕਿੱਥੇ ਲਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਓਂ ਡੇਰੇ
ਤਰਸਣ ਨੈਣ ਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਤੇਰੇ
ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੜਫਾਉਂਦਾ ਏਂ
ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਥੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਏਂ....


ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਤੇ ਤਰਸ ਨਾ ਆਇਆ
ਚੁੱਕ ਬਾਪੂ ਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਇਆ
ਸੱਭ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਹੋਊ ਹਸਾਇਆ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰਵਾਉਂਦਾ ਏਂ
ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਥੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਏਂ....

ਟੁੱਟੀਆਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੇ ਬਾਹਾਂ
ਹੋ ਕੇ ਝੱਲੀ ਤੱਕਦੀ ਰਾਹਾਂ
ਜਿਹੜੀ ਵਸਦੀ ਸੀ ਵਿਚ ਸਾਹਾਂ
ਸਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਏਂ
ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਥੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਏਂ....

ਕਹਿੰਦੇ ‘ਮਿੰਟਿਆ’ ਮੰਨ ਲੈ ਭਾਣਾ
ਉਥੇ ਗਿਐਂ ਜਿਥੋਂ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ
ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਊ ਨਿਮਾਣਾ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿੱਥੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏਂ
ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਬਥੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਏਂ....

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸੁੰਨੀ ਦੁਨੀਆਂ.......... ਗੀਤ / ਪਰਵੀਨ

ਤੂੰ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੈਂ ਹਰਿਕ ਘਰੇ ਰੌਣਕਾਂ
ਹਰ ਚਿਹਰਾ ਹੋਵੇ ਖਿੜਿਆ, ਹੀਰਿਆ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸੁੰਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਓ ਮੇਰੇ ਵੀਰਿਆ

ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੜ੍ਹੋਂ ਕੈਂਸਰ ਮੁਕਾਉਣ ਦੀ ਤੂੰ

ਲੇਖੇ ਕੀਮਤੀ ਵਕਤ ਲਾ ਗਿਆ
ਕੈਂਸਰ ਮਰੀਜ਼ ਤੇਰਾ ਕਾਲ ਬਣ ਆ ਗਿਆ

ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸੈਂ ਵੀਰ ਸੱਭ ਮੇਰੇ
ਸੁਣ ਕਿਸਮਤ ਹਾਰਿਆ, ਤਾਰਿਆ
ਕਾਹਦਾ ਤੈਥੋਂ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਓ ਜੀਹਨੇ ਮਾਰਿਆ

ਜੀਹਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੂੰ ਓਹਦਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਹਰ ਕੋਈ ਸਿਫਤ ਕਰੇ ਓ ਚੰਗਿਆ
ਰਸਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੂੰ ਜਿਥੋਂ ਲੰਘਿਆ

ਵੀਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ
ਤੇਰੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਦੇਖ ਸੀਨੇ ਤਣ ਗਏ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਵੀਰਿਆ ਓ ਜਿ਼ੰਦਾ ਲਾਸ਼ ਬਣ ਗਏ

ਦੁਖ ਅੰਮੜੀ ਦੇ ਸੁਣਦਾ ਸੈਂ ਸੋਹਣਿਆ
ਵੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੱਗਣਾ
ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਸਰਵਣ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂਓਂ ਲੱਭਣਾ


ਮੇਰੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ.......... ਗੀਤ / ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ

ਮੇਰੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਚਾਇਓ
ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦਾ ਕੇਸਰ ਰੇਤੇ ‘ਚ ਨਾ ਰਲਾਇਓ

ਮੇਰੀ ਵੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਕੀ ? ਇਕ ਬੂਰ ਸਰਕੜੇ ਦਾ
ਆਹਾਂ ਦਾ ਸੇਕ ਕਾਫ਼ੀ ਤੀਲੀ ਬੇਸ਼ਕ ਨਾ ਲਾਇਓ


ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਇਕੇਰਾਂ
ਜਦ ਜਦ ਢਲ਼ੇਗਾ ਸੂਰਜ ਕਣ ਕਣ ਮੇਰਾ ਜਲ਼ਾਇਓ

ਵਲਗਣ ‘ਚ ਕੈਦ ਹੋਣਾ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ ਮੁਆਫਿ਼ਕ
ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਅਰਥੀ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਜਲ਼ਾਇਓ

ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤਾਈਂ, ਆਉਂਦੇ ਬੜੇ ਚੁਰਾਹੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਹੈ ਪੰਧ ਬਿਖੜਾ ਓਸੇ ਹੀ ਰਾਹ ਲਿਜਾਇਓ

ਬਣ ਕੇ ਬਹਾਰ ਮਿਲ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਵਿੰਦਰ

ਮੌਸਮ ਨਾ-ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਹੈ ਬਣ ਕੇ ਬਹਾਰ ਮਿਲ
ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਸੋਗਵਾਰ ਹੈ ਦਿਲ ਦੇ ਕਰਾਰ ਮਿਲ

ਦਿਲ ਦੇ ਕਵਾੜ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖੇ ਮੈਂ ਦੇਰ ਤੋਂ
ਤੇਰਾ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ ਹੁਣ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਿਲ


ਮੇਰੇ ਨਿਮਾਣੇ ਗੀਤ ਦੀ ਤੇਰੇ ਸੁਰਾਂ ਬਗ਼ੈਰ
ਬਸ ਉਮਰ ਘੜੀਆਂ ਚਾਰ ਹੈ ਬਣ ਕੇ ਸਿਤਾਰ ਮਿਲ

ਤੇਰੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਤਰਾਂ ਵੈਰਾਗੀਆਂ
ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਬੇਕਰਾਰ ਹੈ ਖ਼ਤ ਮਿਲਣਸਾਰ ਮਿਲ

ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਰ ਜੇ ਬੰਦ ਨੇ ਬਣ ਕੇ ਹਵਾ ਤੂੰ ਆ
ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਜੇ ਦੀਵਾਰ ਹੈ ਬਾਹਾਂ ਪਸਾਰ ਮਿਲ


ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ.......... ਗੀਤ / ਰਾਕੇਸ਼ ਵਰਮਾਂ

ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪਰੁੱਚੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਵਿਚ
ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤੂੰ ਤਾਰਾ ਜਿਹਨਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ
ਬਣਨਾ ਸੀ ਤੂੰ ਸਹਾਰਾ ਜਿਹਨਾਂ ਬੁਢਾਪਿਆਂ ਦਾ
ਮੋਢੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰ ਅਰਥੀ ਦਾ ਭਾਰ ਗਿਆ

ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਹੱਥੀਂ ਬੂਟਾ ਜਿਹੜੇ ਵੀਰਨਾਂ ਲਾਇਆ ਸੀ
ਨਾਲ਼ ਦੰਮਾਂ ਦੇ ਸਿੰਜ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ
ਛੱਡ ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਆ
ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਬਾਲ ਭਾਬੀਆਂ ਦੇ ਤੂੰ ਰਿਹਾ ਖਿਡਾਉਂਦਾ ਸੀ
ਚੁੱਕ ਕੰਧੇੜੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗੇੜੀ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ
ਰੋਂਦੇ ਬਾਲ ਜੋ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਾਰ ਗਿਆ
ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਇਕ ਸੋਹਲ ਜਿਹੀ ਮੁਟਿਆਰ ਜੋ ਤੂੰ ਪਰਨਾਈ ਸੀ
ਪਾ ਰੰਗਲਾ ਚੂੜਾ ਲੜ ਤੇਰੇ ਲੱਗ ਆਈ ਸੀ
ਓਸ ਨਾਰ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਤੂੰ ਮਾਰ ਗਿਆ
ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਨੇ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਏ
ਜਿਸ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਗੱਚ ਉਸ ਦਾ ਭਰ ਆਇਆ ਏ
ਯਾਦ ਕਰੇਂਦੇ ਰੋਂਦੇ ਛੱਡ ਜੋ ਯਾਰ ਗਿਆ
ਤੇਰਾ ਹਾਦਸਾ ਡਾਹਢਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਿਆ

ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਦਵਿੰਦਰ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਕੰਡੇ ਵੀ ਹੋਣੇ
ਦਰਦ ਵੀ ਹੋਣਾ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....

ਫੁੱਲ ਵੀ ਖਿੰਡਣੇ

ਮਹਿਕਾਂ ਵੀ ਹੋਣੀਆਂ
ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ
ਰੁੱਤਾਂ ਵੀ ਲੰਘਣਗੀਆਂ
ਮੌਸਮ ਆਉਣਗੇ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....

ਜੇਠ ਦੇ ਦੁਪਿਹਰੇ
ਸਿਵਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਣਗੇ
ਪੋਹ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ
ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰਚਣਗੀਆਂ
ਲਮਹਾ-ਲਮਹਾ ਸਤਾਉਣਗੀਆਂ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....

ਸਾਵਣ ਦੀਆਂ ਘਟਾਵਾਂ
ਮੌਤ ਦੀ ਬੱਦ੍ਹਲੀ ਬਣਨਗੀਆਂ
ਆਸਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ
ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਣਗੇ
ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਜਾਰੀ ਐ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....

ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਲੀਆਂ
ਪਿਉ ਦੀਆਂ ਧਾਹਾਂ
ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਸਕੀਆਂ
ਕਦੇ ਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਗੀਆਂ,
ਰਾਹਾਂ ਤਰਸਣਗੀਆਂ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....

ਸਮਸ਼ਾਨ ਚ' ਉਡਦੀ ਰਾਖ਼ ਵਾਂਗ
ਅਕਸ ਗਵਾਚ ਜਾਵੇਗਾ,
ਤੇਰੀ ਸੋਚ
ਤੇਰੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ
ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਗੀਆਂ
ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ ਦੀ ਬੁੱਕਲ
ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਜਾਈਏ
ਉਡੀਕ ਰਹੇਗੀ
ਹਰ ਪਲ
ਯਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ
ਰੱਤ ਬਣ ਕੇ
ਬਿਰਹੋਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵਗਦਾ ਐ
ਸੋਚਾਂ ਬਲਣਗੀਆਂ
ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ.....


ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ.......... ਗੀਤ / ਸੇਵਕ ਬਰਾੜ ਖੋਖਰ

ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮਾਰਜੇ
ਕਾਲ ਪਏ ਤੋਂ ਭੁੱਖ ਮਾਰਜੇ
ਇਕ ਦਿਨ ਸੱਭ ਨੇ ਤੁਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ ਲੱਖ ਕਰੀਏ ਫ਼ਰਿਆਦਾਂ
ਦਿਲ ਮਿਲਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਏਥੇ ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ


ਜੋਟੀ ਟੁੱਟਦੀ ਯਾਰ ਮਰੇ ਤੋਂ ਕੰਤ ਮਰੇ ਤੋਂ ਚੂੜਾ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਬਿਨ ਆਸ਼ਕ ਮਰਦੇ ਪਿਆਰ ਜੇ ਹੋਵੇ ਗੂੜ੍ਹਾ
ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪਬਲਿਕ ਮਰਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਫ਼ਸਾਦਾਂ
ਦਿਲ ਮਿਲਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਏਥੇ ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਭਾਈ ਮਰੇ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਮਰਦੀ ਛਾਂ ਮਰਦੀ ਮਾਂ ਮਰਿਆਂ
ਭੈਣ ਮਰੇ ਤਾਂ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਦਿਨ ਲੰਘਦਾ ਹੌਂਕੇ ਭਰਿਆਂ
ਮਾਪੇ ਮਰ ਜਾਣ ਬਿਨ ਮੋਇਆਂ ਜੇ ਮਾੜੀਆਂ ਹੋਣ ਔਲਾਦਾਂ
ਦਿਲ ਮਿਲਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਏਥੇ ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਮਰੇ ਜਵਾਨੀ ਇਸ਼ਕ ਕਰੇ ਤੋਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਧੋਖਾ
ਮਾੜੇ ਜੱਟ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਮਾਰਜੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਸੋਕਾ
ਪਿੰਡ ਖੋਖਰ ਵਿਚ ਸੇਵਕ ਮੰਗਦਾ ਚੰਗੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਮੁਰਾਦਾਂ
ਦਿਲ ਮਿਲਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਏਥੇ ਵਿਛੜ ਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ



ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ.......... ਗੀਤ / ਸੁਖਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ

ਅਸੀਂ ਬੁੱਕ ਬੁੱਕ ਰੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ
ਵੇ ਹੰਝੂ ਜਾਣ ਨਾ ਲਕੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ

ਸਾਡੀ ਪੁੰਨਿਆ ਵੀ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਰਾਤ
ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ ਵੇ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਵਾਲ਼ੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਬੂਹੇ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਢੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ,
ਵੇ ਅਸੀਂ ਬੁੱਕ ਬੁੱਕ ਰੋਏ...............


ਸਾਡੀ ਧੁੱਪ ਵੀ ਉਦਾਸ ਸਾਡੀ ਛਾਂ ਵੀ ਉਦਾਸ
ਹਾਏ ਵੇ! ਬੋਲਦਾ ਬਨੇਰੇ ਉਤੇ ਕਾਂ ਵੀ ਉਦਾਸ
ਟੋਟੇ ਸੱਧਰਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ,
ਵੇ ਅਸੀਂ ਬੁੱਕ ਬੁੱਕ ਰੋਏ..............

ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਚੰਨਾ ਤੇਰੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ
ਅੱਖਾਂ ਰੁੰਨੀਆਂ ਵੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਦਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਪਾਣੀ
ਅਸੀਂ ਜੀਂਵਦੇ ਨਾ ਮੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ
ਵੇ ਅਸੀਂ ਬੁੱਕ ਬੁੱਕ ਰੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ
ਵੇ ਹੰਝੂ ਜਾਣ ਨਾ ਲੁਕੋਏ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ.......

ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ..... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮੋਹੀ

ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਨਾ ਸਾਰ ਹੈ
ਤੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ

ਆਉਣਾ ਹੈ ਨਾ ਆਏਂਗਾ ਮੈਂ ਸੱਭ ਜਾਣਦਾਂ ਫਿਰ ਵੀ
ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ


ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਆ ਤੂੰ ਗੁਜ਼ਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ ਮੈਂ
ਮੌਸਮ ਤੇਰੇ ਬਗੈ਼ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਗਵਾਰ ਹੈ

ਕੇਡੀ ਹੈ ਇਹ ਕਸਕ ਤੇਰੇ ਵਿਛੜਨ ਦੀ ਦਿਨ ਢਲ਼ੇ
ਕੁਝ ਦਿਲ ਦੇ ਏਸ ਪਾਰ ਹੈ ਕੁਝ ਓਸ ਪਾਰ ਹੈ

ਮੈਂ ਹੀ ਨਾ ਕਿੱਧਰੇ ਸੋਖ਼ ਲਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ
ਪੱਲਾ ਬਚਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀ ਬਹਾਰ ਹੈ


ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਦਰਸ਼ਨ ਭੰਵਰਾ

ਇੱਕ ਲਮਹਾ ਏਹੋ ਜਿਹਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ,
ਮੇਰਾ ਪੱਲ ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਉੱਜੜ ਗਿਆ॥
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ,
ਮੇਰਾ ਪੋਟਾ-ਪੋਟਾ ਉੱਧੜ ਗਿਆ॥
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ..........


ਤੇਰਾ ਸੁਹਣਾ ਮੁੱਖੜਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ,
‘ਇਹ” ਦਰ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ।
ਨਾ ਨੀਂਦਰ ਸਾਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਏ ,
ਇਹ ਭੋਰਾ ਵੀ ਨਾ ਥੱਕੀਆਂ ਨੇ॥
ਅਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਾਈਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ,
ਵੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹੀ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ।
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਂਣਾਂ..........

ਆ ਕਿਧਰੋਂ ਵੀ ਹੁਣ ਆ ਜਾ ਤੂੰ
ਤੈਨੂੰ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਾਂ ਮੈਂ।
ਗੱਲਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਨੇ,
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਬੈਠ ਮੁਕਾ ਲਾਂ ਮੈਂ॥
ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿਲੇਰੀ ਦੇਂਦਾ ਸੀ,
ਹੁਣ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੁਕੜ ਗਿਆ।
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ..........

ਪਲ-ਪਲ ਯਾਦ ਸਤਾਵੇ ਤੇਰੀ ,
ਹਰ ਪਲ ਤੇਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੇ।
ਦਿਲ ਧਾਹਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਏ,
ਇਹ ਗਹਿਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਖਰੋਚਾਂ ਨੇ॥
ਉਹ ਵਕਤ ਭੁਲਾਇਆਂ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਕਤ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ।
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ..........

ਲੱਖ ਲਾਹਣਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨੂੰ,
ਜੋ ਏਨਾ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਏ ।
ਫੁੱਲਾਂ ਜਿਹੀ ਕੋਮਲ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ,
ਅਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦੀ ਬਲ਼ੀ ਚਾੜ੍ਹ ਗਏ॥
ਭੰਮਰੇ ਨੂੰ ਵਕਤ ਉਹ ਭੁਲਣਾਂ ਨਹੀਂ,
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਹੱਸ ਕੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ।
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ..........

ਭੰਮਰਾ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਪਾਸੇ ਸੀ,
ਪਰ ਵਕਤ ਨੇ ਐਸਾ ਮੋੜ ਲਿਆ।
ਤੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ਼,
ਉਹਨੂੰ ਅਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਜੋੜ ਲਿਆ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਣਾ ਪਲ ਸੱਜਣਾ ,
ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਗਿਆ।
ਮੇਰੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਕਦਾ ਨਈਂ ,
ਮੇਰਾ ਪੋਟਾ-ਪੋਟਾ ਉੱਧੜ ਗਿਆ..........

ਅੰਮਾਂ ਜਾਏ ਵੀਰ ਬਿਨਾਂ........ ਗੀਤ / ਸੁਖਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ

ਜਿਹੜਾ ਭਾਈਆਂ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਾਕ ਯਾਰੋ ਛਾਣਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਨਾ ਵਜੂਦ ਕੋਈ ਕਮਾਨ ਦਾ,
ਵੇ ਚੱਲਦੇ ਤੀਰ ਬਿਨਾਂ
ਓ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣੇ ਹਨੇਰਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਏ,
ਅੰਮਾ ਜਾਏ ਵੀਰ ਬਿਨਾਂ


ਵੀਰਾ ਤੁਰ ਗਿਓਂ ਸੁੰਨਾ ਜੱਗ ਕਰਕੇ
ਦਿਨ ਕੱਟਦਾ ਮੈਂ ਹਉਕੇ ਭਰ ਭਰ ਕੇ
ਜੋਤ ਅੰਮੜੀ ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਬੁਝ ਗਈ
ਤੇਰੀ ਤਸਵੀਰ ਬਿਨਾਂ
ਓ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣੇ ਹਨੇਰਾ ................

ਹੋਈਆਂ ਕੱਠੀਆਂ ਨਾ ਯਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਢਾਣੀਆਂ
ਹੁਣ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਕਦੇ ਲੱਭਦੇ ਨਾ ਲਾਲ ਗੁਆਚੇ,
ਵੇ ਲਿਖੀ ਤਕਦੀਰ ਬਿਨਾਂ
ਓ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣੇ ਹਨੇਰਾ ................

ਹੋਈਆਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ
ਰੋਣ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਤੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੇਲੀਆਂ
ਸਹੁੰ ਰੱਬ ਦੀ ਲਹੂ ਦੇ ਰੋਵਾਂ ਅੱਥਰੂ,
ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਨੀਰ ਬਿਨਾਂ
ਓ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣੇ ਹਨੇਰਾ ...............

ਦੀਵੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ

ਮਸਾਣਾਂ ਜਾਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਬਾਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ
ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਦੋਂ ਪਰ ਸੰਭਾਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਜਦ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਬੀਜ ਬੀਜੇ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਘਰਾਂ 'ਚ ਉਗਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ


ਲਗਾਵਾਂਗੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮੂਰਤ
ਬਸ ਏਦਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਹਾਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਗਤੀ ਜੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਗੀ
ਤਾਂ ਹਿੱਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ

ਰਹੇ ਜਦ ਨਾ ਹਾਣੀ ਅਸੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ
ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੀ ਅਪਣੇ ਬੁਝਾ ਲਾਂਗੇ ਦੀਵੇ



ਸੁਲਘਦਾ ਸੰਵਾਦ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ( ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ )

(ਜਗਿਆਸਾ )

ਗੁਰੂਦੇਵ!
ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਡਗਮਗਾਉਂਦੇ ਸਾਏ ਸਮੇਤ
ਤੇਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਾਨਣੀਆਂ ਦੇ
ਰੂਬਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ


ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਖੁਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ
ਭੁਰਭੁਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਰੇਤ
ਮੈਂ ਮੁੰਤਜਿ਼ਰ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚਲੀ ਚੱਪਾ ਕੁ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ

ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸੁੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ
ਸੌਂਫੀਏ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ 'ਤੇ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ
ਤਾਂ ਹਵਾ ਪਿਆਜ਼ੀ ਅਹਿਸਾਸ
ਮਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ
ਪੁੰਗਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ

ਰੂਹ ਦੀ ਸਰਦਲ 'ਤੇ
ਤੇਰੀ ਆਮਦ ਦਾ ਸੁਲੱਖਣਾ ਪਲ
ਲਕਸ਼ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸਕੂਨ ਦਾ
ਤੇਰੀ ਸਹਿਜ ਤੱਕਣੀ
ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਮਾਰੂਥਲੀ ਔੜਾਂ ਨੂੰ


ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ
ਰੱਕੜਾਂ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ
ਮਹਿਕ ਵਾਂਗ ਫਿ਼ਜ਼ਾ 'ਚ ਘੁਲਿ਼ਆ ਤੱਕਦੀ ਹਾਂ

ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ ਬਗੀਚੀ ਦੇ
ਦੋ ਫੁੱਲ ਮੇਰੇ ਕਾਸੇ 'ਚ ਪਾ
ਦਮ ਘੁਟਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਸੱਜਰੀ ਮਹਿਕ ਬਿਨਾਂ

ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਲਘਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਨੂੰ
ਬੋਲਣ ਲਈ ਆਖ
ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਸੂਖਮ ਪਲਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਛੇੜ

ਤੇ ਬਾਤ ਪਾ ਕੋਈ
ਵੇਦਾਂ ਕਤੇਬਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੀ
ਕਿ ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਕਟ ਜਾਵੇ.......

(ਗੁਰੂਦੇਵ )

ਹੇ ਸਖੀ !
ਸੱਚ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ
ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸ਼ਬਦ ਜਾਲ਼ ਦੀ
ਤਬਸਰਿਆਂ ਦੀ ਦਿਲਕਸ਼ ਇਬਾਰਤ
ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ

ਮੁਸਾਫਿ਼ਰ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਜੇ ਕੋਈ 'ਬੋਲ ' ਹਮਸਫ਼ਰ ਹੋਵੇ
ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ
ਸੁੱਚੇ ਸ਼ਬਦ
ਮਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਰਾਹ ਲੱਭਦੇ

ਹਨੇਰਿਆਂ 'ਚ ਕੈਦ ਧੜਕਦੇ ਸਾਏ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ
ਅਪਣੇ ਨਕਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ
ਜਗਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਆਪ ਜਗਾਉਂਦੇ

ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ
ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਵਿਚਲੇ
ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਕਸੁਰ ਹੋ

ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਯਕੀਨ ਕਰੀਂ
ਹਵਾ 'ਚ ਤੈਰਦੇ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦੀ
ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੀਂ
ਤਲਾਸ਼ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਮੰਜਿ਼ਲ 'ਤੇ

ਕੋਈ ਕੋਈ ਸਫ਼ਰ
ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ
ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਤੈਅ ਕਰੀਦਾ
ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਸੋਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਲਾਂ ਚੁਗੀਦੀਆਂ

ਸੱਚ ਦੇ ਕੇਸਰੀ ਫੁੱਲ
ਪੁੰਗਰਦੇ ਨੇ
ਸੂਹੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਅੰਦਰ
ਜੇ
ਰੂਹ ਦੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਕੋਲ਼ ਕੋਲ਼ ਹੋਵੇ......


ਬਹੁਤ ਖੂ਼ਬ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਪਾਲ ਘਈ

ਖ਼ੂਨ ਸਿੰਮਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਣਦੇ ਨੇ ਇਹ ਅਸ਼ਆਰ, ਬਹੁਤ ਖੂ਼ਬ
ਯਾਨੀ ਚੁਭਿਆ ਹੀ ਰਹੇ ਦਿਲ 'ਚ ਸਦਾ ਖ਼ਾਰ, ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬ

ਅਪਣੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜਾਂ ਮੁਜਰਮ ਤਾਂ ਗਏ ਚੌਂਕ
ਹੁਣ ਕਟਹਿਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੇ ਗੁਨਾਹਗਾਰ, ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬ


ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਨ ਪਾਈ ਮਿਰੇ ਕਾਸੇ 'ਚ ਕਦੇ ਖ਼ੈਰ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੈ ਬਣ ਕੇ ਤਲਬਗਾਰ, ਬਹੁਤ ਖੂ਼ਬ

ਜੋ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਸੀ ਅਤਾ ਕੀਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਹੀ ਗਏ ਦਿਨ ਚਾਰ
ਬੇਕਰਾਰੀ 'ਚ ਕਟੇ ਭਾਵੇਂ, ਕਟੇ ਯਾਰ, ਬਹੁਤ ਖੂਬ

ਨਜ਼ਮ ਅੰਦਰ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ੇ, ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕਰੀ ਭਾਲ਼
ਅਰਥ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਆਰ ਕਦੇ ਪਾਰ, ਬਹੁਤ ਖੂ਼ਬ

ਦਾਦ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਕਦੇ ਏਦਾਂ ਵੀ ਮਿਲੇ ਦਾਦ
ਸਿ਼ਅਰ ਖੁ਼ਦ ਉਠ ਕੇ ਪੁਕਾਰਨ ਕਿ ਐ ਫ਼ਨਕਾਰ, ਬਹੁਤ ਖੂ਼ਬ


ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਵਿੰਦਰ

ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨੇ ਗਾਗਰਾਂ ਇਕ ਦੋ ਬਥੇਰੀਆਂ
ਤੇਰੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਤੇਹਾਂ ਲੰਮੇਰੀਆਂ

ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਣੀਏ ਲੈ ਗਏ ਉਧਾਲ਼ ਕੇ
ਜਦ ਵੀ ਉਮੰਗਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਵੇਰੀਆਂ


ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਸੀ ਓਸਨੂੰ ਇਕਦਮ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ
ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਢਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਢੇਰੀਆਂ

ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਹੈ ਕੰਬਦੀ ਦਰੋਪਤੀ
ਮਰਦਾਂ ਜੁਆਰੀਆਂ ਜਦੋਂ ਨਰਦਾਂ ਬਖੇ਼ਰੀਆਂ

ਏਧਰ ਤਾਂ ਨਾਗਾਂ ਘੇਰ ਲਏ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ
ਉੱਡੀਆਂ ਤਾਂ ਓਧਰ ਅੰਬਰੀਂ ਕਾਗਾਂ ਨੇ ਘੇਰੀਆਂ

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਗੇ ਵਕਤ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨਾ ਕਿਹਾ
ਯਾਰਾਂ ਨੇ ਏਥੇ ਪੀਤੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੱਜਣ ਵਾਸਤੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ
ਮਾਈ ਨੇ ਬਹਿ ਕੇ ਚੰਨ ‘ਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਅਟੇਰੀਆਂ




ਚੋਣਵੇਂ ਸਿ਼ਅਰ..........ਸਿ਼ਅਰ / ਰਣਬੀਰ ਕੌਰ

ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਮੇਰੇ ਹੋਠਾਂ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕ ਗਿਆ
ਰਹਿ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਾਸਿਲਾ
--ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ

ਮੈਂ ਵਿਕ ਜਾਣਾ ਸੀ ਹੁਣ ਤਕ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਵਾਂਗਰਾਂ ਯਾਰੋ

ਮੇਰੀ ਅਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ
--ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਕਿਧਰ ਗਏ ਓ ਪੁੱਤਰੋ ਦਲਾਲਾਂ ਦੇ ਆਖੇ
ਮਰਨ ਲਈ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਮਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਰ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਂ
ਤੇਰੇ ਧੁਖਦੇ ਖ਼ਾਬਾਂ ਤੇ ਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ
--ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ

ਕੋਈ ਰੀਝ ਸੀਨੇ 'ਚ ਦਬ ਗਈ ਕੋਈ ਖ਼ਾਬ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਮਰ ਗਿਆ
ਤੇਰੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਕੀ ਕੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ
ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕਦਮ ਕਦਮ ਮੇਰੀ ਸੋਚਣੀ ਨੂੰ ਕੁਰੇਦਿਆ
ਮੈਂ ਸੰਭਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੰਵਰ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਨਿਖ਼ਰ ਗਿਆ
--ਐੱਸ ਨਸੀਮ

ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਇੰਜ ਪਰਚਾਇਆ,ਹੇਜ ਰਿਹਾ ਨਾ ਅੰਬਰ ਦਾ
ਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਪਰ ਵੀ ਨੇ ਪਰ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ
--ਅਮਰੀਕ ਪੂੰਨੀ

ਜੇ ਤੁਰਨਾ ਸੱਚ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਹਰ ਪੜਾ ਉੱਤੇ
ਕਦੇ 'ਚਮਕੌਰ' ਆਏਗਾ ਕਦੇ 'ਸਰਹੰਦ' ਆਏਗਾ
--ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਜ਼

ਅੱਥਰੂ ਹਰ ਅੱਖ ਦੇ ਕਰ ਕਰ ਇਕੱਤਰ ਦੋਸਤੋ
ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਗ਼ਮ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋਸਤੋ

ਰੰਗ, ਖੁਸ਼ਬੂ,ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਦੇਖ ਕੀ ਕੀ ਯਾਰ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ ਮੈਂ
--ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ

ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲ਼ੀਆਂ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ

ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਕਾਸਮਭੱਟੀ
ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ
ਸੂਰਘੁਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਛੱਪੜ
ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ

ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਵਾਂ
ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਟਰੂ
ਕੁਝ ਛੋਟੇ
ਕੁਝ ਵੱਡੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਨਿਆਣੇ
ਮਲ਼-ਮਲ਼ ਨੁਹਾਉਂਦੇ
ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ
ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ “ਮਰਸਰੀ” ਸਮਝਦੇ
ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ
ਮੁਸ਼ਕ ਪਿਆ ਪੈਂਦਾ ਗੋਬਰ ਦਾ
ਸੜਕ ਤੱਕ ਚਿੱਕੜ ਛੱਪੜ ਦਾ
ਜਦ ਉਹ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ
ਕਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਹ
ਕੁੰਢੇ ਸਿੰਗ
ਦਗ਼-ਦਗ਼ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡੇ
ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਦੀਆਂ
ਤਾਜ਼ਾ ਦੁੱਧ, ਖੂਬ ਮੱਖਣ ਤੇ ਘਿਓ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੂਏ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਰੇਸ
ਕੱਲਿਆਂ ਹੀ
ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ
ਕੱਚੇ ਕੋਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ
***
ਫਰੀਦਕੋਟ ‘ਚ
ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ‘ਚ
ਆਪਣੀ ਗੋਗੜ ਤੇ ਹੱਥ ਫਿਰਾ ਰਿਹਾ
ਰਾਤ ਦੀ ਬਦਹਜ਼ਮੀ
ਸਵੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਲੇਟ
ਮੇਜ਼ ਤੇ ਪਈਆਂ ਦਵਾਈਆਂ
ਨਿਰੀ ਮਿੱਟੀ
ਨਿਰੀ ਧੂੜ
ਧੂੜ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ‘ਚ
ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ
ਟੈਂਸ਼ਨ
ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੀ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ
ਦੁਪਹਿਰੇ, ਰਾਤੀਂ ਖੁਸ਼ਕ ਰੋਟੀ
ਤੇ ਮੁੜਕੇ
ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ
ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੋਚੇ
“ਕਾਸਮਭੱਟੀ” ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ?
***
ਬਾਰੀ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ
ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ‘ਫੋਰਡ’ ਕਾਰ
ਬਾਰੀ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦੀ
ਹੈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ
ਪਰ ਜਾਪੇ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ
ਕਿਸੇ ਖੇਤ ‘ਚ ਮੋਟਰ ਕਮਰੇ ਦੀ
ਸੱਤ ਜਣੇ ਫਸੇ ਪਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਚ
ਕੀ ਇਹ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਈਏ ?
ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਸਹੀਏ ?
ਹੁਣ ਨਾ ਪੇਟ ਗੈਸ
ਤੇ ਨਾ ਬਦਹਜ਼ਮੀ
ਸਭ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੇ
ਬੇਬਸੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਨੇ
ਭੁੱਲ ਗਏ ਕੰਪਿਊਟਰ
ਤੇ ਭੁੱਲੇ ਖਾਤੇ-ਵਹੀਆਂ
ਹੱਥ ‘ਚ ਆ ਗਈਆਂ ਰੰਬੇ-ਕਹੀਆਂ
ਕਦੇ ਰੋਟੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ
ਤੇ ਕਦੇ ਜਲੀਆਂ
ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੋਚੇ
“ਫਰੀਦਕੋਟ” ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ?

ਫ਼ਾਸਲਾ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਪਾਲ ਘਈ

ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਬਸ ਮਨਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ
ਉਂਝ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ

ਬੇਵਿਸਾਹੀ ਮੇਰਿਆਂ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਹੈ
ਖ਼ਾਬ ਹੀ ਰਹਿਣੈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਬਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ


ਫੁੱਲ ਨੇ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰਦ ਪੱਤੇ ਖੜਕਦੇ
ਉਫ਼, ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ , ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ

ਮੇਰੇ ਇਕ ਅੱਥਰੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਇਸ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਤੋਂ ਉਸ ਮੇਰੇ ਗਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ

ਹਰ ਕਿਸੇ ਸਰਗਮ ਨੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣੈ ਇਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ
ਜੇ ਰਿਹਾ ਕਾਇਮ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਕਲਗੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ

ਦਿਸਦੇ ਅਣਦਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿੰਜਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੈ
ਤੇਰੇ ਅਸਮਾਨਾਂ ਦਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ

ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਏਹਨਾਂ ਚਿਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਮੇਰਾ ਭਰੋ
ਕੁਝ ਘਟੇ ਇਸ ਲੋਅ ਦਾ ਨ੍ਹੇਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ


ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ

ਤੁਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਤਾਂ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦਾ ਹੈ
ਬਦਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤਿੜਕ ਜਾਵਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ

ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਤਾਲ 'ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ
ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਔੜ ਦੇ ਸੀਨੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ


ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਰਾਮ ਦਾ ਬਣਵਾਸ ਨਾ ਮੁੱਕਿਆ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲਾ ਰਾਵਣ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਸੜਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ 'ਚ ਉਹ ਤਾਹੀਓਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੇਕ ਸੰਗ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਮੈਂ ਠੋਕਰ ਖਾ ਕੇ ਡਿਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੇਰਾ ਆਪਾ ਮੇਰੀ ਨੀਅਤ ਦੇ ਸਿਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਧਰਦਾ ਹੈ

ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਔਕਾਤ ਹੈ ਵੱਖਰੀ
ਅਜੇ ਚਾਨਣ ਤੇ ਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਾਰੀਕ ਪਰਦਾ ਹੈ


ਮੈਂ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ

ਮੈਂ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਬੇਸਮਝ ਸਾਂ ਜਰਵਾਣਿਆ
ਤੂੰ ਬਹਾਰਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ਵੇ ਪੰਛੀਆ ਉਡ ਜਾਣਿਆ

ਤੋੜਦਾ ਅੰਬਰੋਂ ਤੂੰ ਤਾਰੇ ਤੋੜ 'ਤਾ ਤਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ
ਕਿੰਜ ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਰਦ ਭਰਿਆ ਗਾਣਿਆ


ਮੈਂ ਸ਼ਮਾਂ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਸਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤਾਰੇ ਸਾਂ ਉਦੋਂ
ਹੁਣ ਕੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਿਆ ਡੁੱਬ ਜਾਣਿਆ

ਤੂੰ ਸੈਂ ਦੱਸਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਗਦੀ ਨਦੀ
ਤੂੰ ਨਦੀ ਦੀ ਸਾਗਰਾਂ ਲਈ ਤੜਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ

ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਤਾਘਾਂ 'ਚ ਕੰਢੇ ਖੋਰ 'ਤੇ
ਤੂੰ ਨਾ ਰੁੱਖਾ ਗੌਲਿ਼ਆ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਰੇਤਾ ਛਾਣਿਆ



ਮੰਗ ਕੁਝ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਹਰਦਿਆਲ ਸਾਗਰ

ਮੰਗ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ
ਧੁੱਪ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਖਲੋ ਕੇ ਆਖਿਆ

ਬਹੁਤ ਮੈਲੈ਼ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਫ਼ਰ
ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਆਖਿਆ


ਕੁਝ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋਣ ਦੇ, ਥੱਕੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਸੌਣ ਦੇ
ਮੈਂ ਉਦ੍ਹੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕੋ ਕੇ ਆਖਿਆ

ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂਦਾ ਮੁਖ਼ਤਸਰ
ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਖੰਜਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਆਖਿਆ

ਰੱਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਨਾਵਣ ਦੇ ਲਈ
'ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਖਿਡੌਣਾ' ਉਸ ਨੇ ਰੋ ਕੇ ਆਖਿਆ


ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਜਾਣ
ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੋਈ ਫਤਵਾ ਦੇਈਂ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਦੇਈਂ ਮਾਣ

ਖਾਲੀ ਅੰਬਰ, ਖੁਰਦੇ ਕੰਢੇ, ਪੌਣ 'ਚ ਉਡਦੀ ਰੇਤਾ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਹਿਚਾਣ


ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਕੋਮਲ
ਫੁੱਲ ਬਣਦੇ ਨੇ ਦੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਲੈਂਦੇ ਹਿੱਕ ਤਾਣ

ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੌ ਸਿਆਣਪ ਹੁੰਦੀ
ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਿਆਂ ਦਿੱਸੇ ਜਦੋਂ ਢਲਾਣ

ਅਪਣਾ ਜੀਅ ਪਰਚਾਵਣ ਖ਼ਾਤਰ ਸੱਥ 'ਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕੀ
ਵੱਢਣੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਫ਼ਸਲ ਸਲਾਹੀ ਜਾਣ