ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ - ਗ਼ਜ਼ਲ

ਸਾਹਿਤਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ" 'ਤੇ ਆਪਜੀ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਉੱਦਮ ਹੈ । "ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ" ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਪਾਰਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਆਸ ਰਹੇਗੀ ।

ਮੈਂ ਤੇ ਮੈਂ......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਦਿਲਜੋਧ ਸਿੰਘ

ਸੂਰਜ ਚੜਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੋਈ
ਸੂਰਜ ਡੁਬਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੋਈ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਬੁਝਦੇ ਦਿਸਣ
ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਦਰ ਮੈਲੀ ਹੋਈ ।

ਦਿਲ ਪੁਛਦਾ ਇਹ ਕਿੰਝ ਦਾ ਵੇਲਾ
ਕੀ ਦਸਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਝਮੇਲਾ
ਬੀਤ ਚੁਕੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਕਰ ਕਰ ਹਾਰੀ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋਈ ।

ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਖ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਾਰ ਨੀ ਮਾਏ ਮੇਰੀਏ,
ਤੇਰੀ ਅਣਜੰਮੀ ਧੀ ਦੀ ਏ ਪੁਕਾਰ ਨੀ ਮਾਏ ਮੇਰੀਏ।

ਦੱਸ ਇੱਡਾਂ ਕਿਉਂ ਕਹਿਰ ਕਮਾਵਏ ਤੂੰ,
ਹੋ ਕੇ ਔਰਤ ਖੁਦ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਵੇਂ ਤੂੰ।
ਪੜ-ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਬਣਦੀ ਏਂ, ਕਿਉਂ ਗਵਾਰ ਨੀ ਮਾਏਂ ਮੇਰੀਏ।

ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾ, ਮਾਂ ਪਿਓ ਦੀ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ,
ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਦੋਂ ਧੀਆਂ ਹੀ ਬਾਂਹ ਫੜਦੀਆਂ ਨੇ।
ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕਰੀਂ ਜਰਾ, ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਨੀ ਮਾਏ ਮੇਰੀਏ ਨੀ।

ਬਾਪੂ ਦੇ ਸਨ ਪੁੱਤਰ ਚਾਰ,
ਚਾਰੇ ਹੀ ਸਨ ਸੇਵਾਦਾਰ ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਪੂ ਪਿਆ ਬੀਮਾਰ,
ਡਾਢਾ ਸੀ ਹੋਇਆ ਲਾਚਾਰ ।

ਸਾਰੇ ਲੱਗੇ ਕਰਨ ਵਿਚਾਰ,
ਬਾਪੂ ਤੇ ਸਾਰਾ ਘਰ ਬਾਰ ।

ਮੈਂ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਾ ਦਿਆਂ,
ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ।

ਵੇਖ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਮੈਥੋਂ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰਿਆ।
ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੇ ਕਹਿਰ ਕੈਸਾ ਤੁਸਾਂ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪਲ 'ਚ ਬੁਝਾ ਦਿਆਂ,
ਮੱਚੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗ ਕਹਿਰ ਦੀ,
ਮੈਂ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਾ ਦਿਆਂ........

ਮੈਂ ਜੁੱਤੀ ਹਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ,
ਪੈਰੀਂ ਪਾ ਪਾ ਚਾਹੇ ਘਸਾ ਲਿਆ ਕਰ ।

ਕੰਡੇ, ਰੋੜੀਆਂ, ਤਪਦਿਆਂ ਰੇਤਿਆਂ ਤੋਂ,
ਪੈਰੀਂ ਚੁਭਨ ਤੇ ਸੜਨ ਤੋਂ ਪਾ ਲਿਆ ਕਰ ।

ਜੇਬਕਤਰਿਆਂ, ਭੂਤਰਿਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਲਈ,
ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਚੋਂ ਲਾਹ ਲਿਆ ਕਰ ।

ਮੂੰਹ ਹਨੇਰੇ, ਸੋਨ ਸਵੇਰੇ,
ਉਹ ਆਉਂਦੀ, ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ,
ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੈਨੀ ਭਰਕੇ।
ਦਰ ਦਰ ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀ,
ਡੋਕੇ ਚੋਂਦੀ, ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਦੀ,
ਲਵੇਰੀਆਂ ਦੇ ਥਣ ਫੜਕੇ।
ਮਰਦਾਂ ਵਰਗਾ ਉਸ ਦਾ ਜਿਗਰਾ,
ਫੌਲਾਦਾਂ ਵਰਗਾ ਜੁੱਸਾ,
ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਲਕੋਈ ਫਿਰਦੀ,
ਜੋਬਨ ਉਸ ਦਾ ਧੜ੍ਹਕੇ।
ਗੱਭਰੂ ਵੇਖ ਕੇ ਹਉਕੇ ਭਰਦੇ,

ਕਰੋ ਸਿਰਜਣਾ ਵਾਂਗ ਲੇਖਕਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਦੇ,
ਗੀਤ ਲਿਖੋ ਨਾ ਨਸ਼ੇ ,ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਪੁੱਠ ਚਾੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿਗਾੜੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਕਿਹੜੇ ਕੰਮੀਂ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਪੁੱਤ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ,
ਗੀਤ ਲਿਖੋ ਨਾ ਨਸ਼ੇ, ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ।

ਰਫਲਾਂ ਤੇ ਪਿਸਤੌਲਾਂ ਨੇ ਕਦ ਭਲੀ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਏ,
ਇਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕਈਆਂ ਪੱਲੇ ਪਈ ਖੁਆਰੀ ਏ,
ਦੁਖੜੇ ਸੁਣਕੇ ਦੇਖੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ,
ਗੀਤ ਲਿਖੋ ਨਾ ਨਸ਼ੇ, ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ।

ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਜਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਣਾ ।
ਸੱਚ, ਮੁਹੱਬਤ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵਫ਼ਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ
ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਉਤਰਨਾ
ਜਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਉਤਾਰਨਾ
ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣਾ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਜਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਅਹਿਮ ਨੂੰ ਬੰਨਣਾ
ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦੇਣਾ
ਜਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਖੁਦ ਉਸ ਨਸੀਹਤ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ

ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਨੀਰ ਏਨਾ ਵਹਿ ਗਿਆ
ਦਿਲ ਮਰ ਜਾਣਾ ਸੁੱਕੇ ਖੂਹ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ

ਟਿੰਡਾਂ ਮਰ ਜਾਣੀਆਂ ਨੂੰ, ਖਾ ਗਿਆ ਜੰਗਾਲ ਲੋਕੋ
ਨੀਰ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਪੱਲੇ ਚਸ਼ਮਾ (ਐਨਕ) ਹੈ ਰਹਿ ਗਿਆ

ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅੱਖੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਝੌਲਾ ਝੌਲਾ,
ਪਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੇ ਬਿੰਬ ਸੱਜਣਾ ਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ

ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਸੋਹਣਿਆ ਸੱਜਣਾਂ ਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ
ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੱਥਰੂ ਭਰ ਆਉਂਦੇ, ਅਸੀ ਰੋਕੀਏ ਕਿੰਝ ਬਰਸਾਤਾਂ ਨੂੰ

ਹੰਝੂ, ਹੌਕਿਆਂ, ਹਾਵਾਂ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੜਾ ਸਤਾਇਆ ਏ
ਕਿਥੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀਏ ਵੇ, ਤੇਰੀ ਬਿਰਹੋ ਦੀਆਂ ਸੌਗਾਤਾਂ ਨੂੰ

ਤੇਰੀ ਯਾਦ 'ਚ ਬੈਠੇ ਵੇ ਸੱਜਣਾ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਗਿਣਦੇ ਹਾਂ
ਇਸ ਆਸ 'ਚ ਹਾਂ ਬਰੂਹਾਂ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਕਿਤੋ ਆ ਜਾਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਤਾਂ ਨੂੰ

ਵਾਹ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਿਆ
ਤੇਰੀ ਬਣਾਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਚ ਇੰਨਾ ਫਰਕ ।।
ਇੱਕ ਬੇਬੇ ਸੁਰਖੀ ਗੂੜੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਲੰਮੇ ਨੇਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਤੇ ਕਪੜੇ ਲਾਲ ਹੰਢਾਉਂਦੀ ਹੈ ।।
ਤੇ ਦੂਜੀ ਸੁਰਖੀ ਬਿੰਦੀ ਛਡ ਕਪੜੇ ਵੀ ਸਫੇਦ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ !
ਇੱਕ ਡਿਸਕੋ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਠੁਮਕੇ ਤੇ ਠੁਮਕਾ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਬੀਅਰ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਨਾਲ ਗਿਲਾਸ ਖੜਕਾਉਦੀ ਹੈ
ਤੇ ਦੂਜੀ ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਕੇ , ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਉਂਦੀ ਹੈ !
ਤੇ ਬਸ ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ !!

ਯਾਦ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਕੇ ਨੀਰ ਨੈਣਾਂ 'ਚੋਂ ਵਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮੇਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ, ਓਹੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤੁਰ ਸੀ ਗਿਆ ਛੱਡਕੇ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਫਾ ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ,
ਮੈਂ ਪਰ ਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਮਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਨਾ ਆਇਆ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਸੀ ਯਾਰ ਹੁੰਘਾਰਾ ਕੁਈ
ਹਾਲ ਦਿਲ ਦਾ ਦੀਵਾਰ ਤਾਈਂ ਸਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਸਵਾਰ ਇਸ਼ਕੇ ਦਾ ਝੱਲ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ,
ਉਹਦੇ ਲਈ ਦਰ ਦਰ ਅਲਖ਼, ਯਾਰੋ ਜਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਵੈਸਾਖ ਵੀ, ਬਹੁਤਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,

ਜਾਗ ਲੱਗ ਕੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ, ਬਣਿਆਂ ਅਜੇ ਦਹੀਂ।

ਸਾਖਾਂ ਅਜੇ ਕਰੂੰਬਲਾਂ, ਨੱਨ੍ਹੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼,

ਲੋਭ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆਂ, ਹੈਂਕੜ ਕ੍ਰੋਧ ਹਵਸ।

ਕੱਟਣਾ ਪੈਣਾ ਖਾਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪ ਪਕਾਇਆ ਖੇਤ,

ਬਾਗਵਾਨ ਫੁੱਲ ਤੋੜਦਾ, ਕਿਸਤੋਂ ਪੁੱਛੀਏ ਭੇਤ।

ਕੱਲ ਕੋਈ ਮਿਲਿਆ

ਓਹਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੰਜੇLਬਾਂ ਦੀ ਛਣਕਾਰ -

ਹੋਟਾਂ 'ਤੇ ਮਹਿਕਦੇ ਗੁਲਾਬ

ਵਟਣੇ ਨਾਲ ਮਲੀਆ ਬਾਵਾਂ

ਤੇ ਸਜਾ ਕੇ ਉਹ ਕਈ ਸੱਤਰੰਗੀਆਂ ਪੀਘਾਂ

ਵੰਗਾਂ 'ਚ ਛੁਪਾ ਕੇ ਲਿਆਈ-

ਕਿਰਚੀ ਕਿਰਚੀ ਖਿਲਰ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕੀ ਲੱਭਣ ਆਏ ਨੇ।
ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਰ ਕੇ ਰਲ ਗਏ ਮੇਰੇ ਅਪਣੇ ਸਾਏ ਨੇ।

ਵਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਇਕ ਵੀ ਮੈਥੋਂ ਬਣਿਆ ਨਾ,
ਅਖੀਆਂ ਮੀਚ ਇਕੱਲਿਆਂ ਬਹਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਨਕਸ਼ ਬਣਾਏ ਨੇ।

ਫਸਲ ਵਫਾ ਦੀ ਬੀਜੀ, ਉਥੇ ਧੋਖੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਗੇ ਨੇ,
ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰਾਂ ਖੌਰੇ ਕਿਹੜੇ ਪਾਣੀ ਪਾਏ ਨੇ।

ਜੱਟ ਬਣ ਗਏ ਬਾਣੀਏ ਜੀ,
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਖੋਲੇ ਹੱਟੀਆਂ ਪਾਈਆਂ।
ਖਹਿੜਾ ਛੱਡਤਾ ਚਾਦਰੇ ਦਾ,
ਪਾਉਂਦੇ ਪੈਂਟਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਟਾਈਆਂ।
ਭੁੱਲਗੇ ਗ੍ਹਾਲਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ,
ਹੁਣ ਨਾ ਲੈਂਦੇ ਮੁੱਲ ਲੜਾਈਆਂ।

ਹਾਂਜੀ ਹਾਂਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ,
ਮਾਖਿਓ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ।
ਭਾਅ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਲੌਂਗਾ ਦਾ,
ਬੈਠੇ ਸੌਦਾ-ਪੱਤਾ ਤੋਲਣ।
ਨਾਲੇ ਐਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ,
ਨਾਲੇ ਕਰਦੇ ਖੂਬ ਕਮਾਈਆਂ।
ਜੱਟ ਬਣ ਗਏ……………।

ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਠੰਡਕ ਦੇਵੇ,
ਹੋਣ ਮਹਿਕਾਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਚੁਫੇਰੇ,
ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਲੱਗੇ,
ਹੱਸਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰੇ ਓਚੀ-ਓਚੀ,
ਦਿਲ ਕਰੇ,
ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹੀ ਨਾਲ,
ਯਾਰੀ ਪਾਓਣ ਨੂੰ,
ਅੰਬਰਾਂ 'ਚ ਓਡਣ ਨੂੰ,
ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਚ ਨਹਾਉਣ ਨੂੰ,
ਬਸ ਇਹੋ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਜੀਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ....
ਅਤੇ

ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ,
ਜਦੋ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦਮ ਲੈਂਦੈ,
ਅੱਖਾ ਸਾਹਵੇ ਆ ਜਾਦੇ ,
ਉਹੀ ਚਿਹਰਾ ....
ਕੰਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲੱਗਦੀ ਐ..,
ਉਹਦੀ ਹੀ ਆਵਾਜ਼....
ਅਤੇ

ਰਾਮਦਾਸ ਦਾ ਲਾਲ ,
ਬੀਬੀ ਭਾਨੀਂ ਦਾ ਜਾਇਆ ।
ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਉਤੇ ,
ਜਿਸ ਚੌਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।

ਹੋਈ ਸੀ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਹੱਦ,
ਕਹਿੰਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ।
ਜ਼ਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸੀ,
ਹੋਇਆ ਲੰਮਾ ਕੱਦ ।
ਰੱਬ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕਾਂ ਤੇ,
ਕਹਿਰ ਸੀ ਕਮਾਇਆ
ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਉਤੇ,
ਵੇਖੋ ! ਚੌਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ।

ਖਲਾਰੋ ਗਲਵੱਕੜੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਰੀਤ ਵੰਡਾਂਗਾ
ਹੁੰਗਾਰਾ ਜੇਹਾ ਦਿਓ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੀਤ ਵੰਡਾਂਗਾ

ਹੋਰ ਹੈ ਕੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਰਫ਼ਾਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਗੈਰ
ਲਿਆਓ ਤਲੀਆ ਵਿਖਾਓ ਮੈਂ ਕੋਈ ਲੀਕ ਵੰਡਾਂਗਾ

ਨੇਕ ਰਾਹ ਜੇਹੇ ਬਣਾਵਾਂ ਤਵੀ ਬੈਠਣਾ ਸਿਖਾਵਾਂ
ਗੜ੍ਹੀ ਚ ਖੇਡਣਾ ਹੈ ਕਿਸ ਦਿਨ ਉਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਵੰਡਾਂਗਾ

ਕੋਈ ਨਾ ਬੋਲੇਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਾਓਗੇ।

ਏਸ ਖ਼ਲਾਅ ਤੋਂ ਆਪੂੰ ਵੀ ਡਰ ਜਾਓਗੇ।

ਸਾਥੀ ਪਹਿਲੇ ਮੋੜ ਤੇ ਭਟਕੇ ਪਾਓਗੇ।

ਤੇਜ਼ ਟੁਰੋਗੇ ਤਾਂ ’ਕੱਲੇ ਰਹਿ ਜਾਓਗੇ।

ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਹੀ, ਬਗਲੇ ਆਗੂ, ਭੋਲੇ ਲੋਕ,

ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਓਗੇ।

ਮਾਏ ਨੀ ਤੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਤੀ ਫਿਰ ਨੀ ਦਿਲ ਭਰ ਆਇਆ ...

ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗਈ ਵਿਚ ਸੋਚਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਖੋਇਆ, ਤੇ ਕੀ ਮੈਂ ਪਾਇਆ

ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸੀ ਨੀ ਮਾਏ, ਨੀ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਗਵਾਇਆ !!

ਜਦ ਮੈਂ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਾਨਣ ਜੋਗੀ ,ਨੀ ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਕਰਤਾ ਮੈਨੂੰ ਪਰਾਇਆ !

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਜਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ ਸਾਂ,
ਪਰ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਨਫਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ !
ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ..........
ਕਿਉਕਿ ਬੜੀ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ ਇਹ ਜਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ ..
ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਕਮਜੋਰ ਤੇ
ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ ...
ਸਾਹਮਣੇ ਤੱਕ ਇਸ ਜਿੰਦਾ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ
ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ

ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਆਈ ਤਾਂ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗਰ,
ਉੱਗ ਪਏ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇਤਾ।
ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਝੰਡੀਆਂ,
ਅੱਜ ਫਿਰਦੇ, ਮਾਰੇ - ਮਾਰੇ ਨੇਤਾ।

ਹਰ ਗਲੀ ਹਰ ਮੋੜ ਦੇ ਉਤੇ,
ਥਾਂ - ਥਾਂ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ।
ਲੋਹੜੀ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਲੰਘੀ,
ਆਇਆ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ।

ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ
ਬਾਤ ਕੋਈ ਪਾ ਗਿਆ ।
ਬਾਤ ਕੈਸੀ ਪਾ ਗਿਆ ,
ਬਸ! ਅੱਗ ਸੀਨੇਂ ਲਾ ਗਿਆ।

ਯਾਦ ਉਹਦੀ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ
ਬੀਤ ਗਿਆ ਰਾਤ ਦਿਨ ,
ਰੋਗ ਐਸਾ ਚੰਦਰਾ ਜੋ
ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ।

ਤੇਰੇ

ਗਰਭ ਅੰਦਰ

ਉਪਜਿਆ ਸੀ

ਓਹ

ਯੋਧਾ-

ਬਣ

ਤੇਰੇ

ਗਰਭ ਦਾ

ਚੌਗਿਰਦਾ-

ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਹਾਨ।
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪੂਜਦੀ, ਹੈ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦਾ ਮਾਣ।

ਇਹ ਜਨਨੀ ਮਾਤਾ ਜਨਮ ਦੀ, ਸਭ ਦੇਵੇ ਪਹਿਨਣ ਖਾਣ।
ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਚਸ਼ਮਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ, ਵੀ ਵਿੱਸ ਭਰੀ ਗੰਦਲ ਜਾਣ।

ਜਦ ਮਮਤਾ ਮੱਤੀ ਛਲਕਦੀ, ਹੈ ਪਿਆਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖਾਣ।
ਕਦੇ ਐਟਮ ਬਿਜਲੀ ਲਿਛਕਦੀ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਇਹ ਬਾਣ।

ਇਹ ਪਰੋਸੀ ਸੱਤ ਸਵਾਦ ਦੀ, ਇਕ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਮਹਿਖਾਣ।
ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਥੂਹ ਥੂਹ ਥੁੱਕਦੇ, ਨਹੀ ਖਾਂਦੇ ਜੋ ਪਛਤਾਣ।

ਟੁੱਟਿਆ ਕੀ-ਕੀ ਹੈ, ਟੁੱਟੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਗਈਆਂ ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮੈਂਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਇਨਾਮ,

ਝੋਲ ਮੇਰੀ ਭਰ ਗਈ ਹੈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਜਵਾਨ ,

ਵਰਚਣਾ ਵੀ ਸਿਖ ਲਿਆ ਹੈ ਸਦਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਕਿੰਗਰੇ ਭੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਕੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਲੋਕ,

ਬਾਹਰ ਸੁਟ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਫੁਲ ਵੀ ਗ਼ਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਫੁੱਲਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖਾਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਵੀ ਐ ਯਾਰੋ,

ਗੁਲਜਾਰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਜੋ ਬੋਟਾਂ ਨੂੰ ਭਖੜੇ ਦਾ ਚੋਗਾ ਪਾਉਦਾ ਹੈ,

ਉਸ ਬਦਮਾਸ ਉਕਾਬ ਨੂੰ,

ਰਲ ਆਪਾਂ ਭਜਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਭੁਖੇ ਢਿੱਡ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ,

ਭਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ,

ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਭੁਖੇ ਢਿੱਡ ਨੂੰ,

ਆਪਾਂ ਅਨਾਜ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਸੁਣਿਆਂ ਵੀਰਾ ਗੀਤ ਬੜੇ ਹੀ,

ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੂੰ।

ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਜ਼ਤਾਂ ਨੂੰ,

ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆਂ ਤੂੰ।

ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਗੱਲ,

ਕੰਨ ਪਾ ਲੈ ਵੇ ਵੀਰਾ।

ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ,

ਗੀਤ ਬਣਾ ਲੈ ਵੇ ਵੀਰਾ।

ਇਹ ਦੋ ਹੱਥ ਦੁਆਵਾਂ ਮੰਗਣ,

ਸਭ ਲਈ ਸ਼ੁੱਭ ਦੁਆਵਾਂ ਮੰਗਣ ।

ਰੱਬੀ ਬਰਕਤ ਹਰ ਥਾਂ ਹੋਵੇ,

ਜੱਗ ਲਈ ਸੁੱਖ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਮੰਗਣ ।

ਹਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਰੌਣਕ ਵੱਸੇ,

ਠੰਡੀਆਂ ਠਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਮੰਗਣ ।

ਕਦੇ ਨਾ ਤਿੜਕਣ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਾਂਝਾਂ,

ਹੱਸਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਮੰਗਣ ।

ਮਰਦਾ ਬੰਦਾ ਯਾਦ ਹੈ ਕਰਦਾ ,

ਮੰਗੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ।

ਪਾਣੀ , ਰੁੱਖ ਤੇ ਹਵਾ ਪਿਆਰੀ ,

ਧੀ ਹੈ ਘਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ।

ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਜੋ ਪਿਆਰ ਭੁਲਾਵੇ ,

ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ।

ਘਰ 'ਚ ਬੂਟਾ ਅੰਬੀ ਦਾ ਇਕ ,

ਫੇਰੀਂ ਨਾ ਤੂੰ ਆਰੀ ।

ਸਭ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਧਾਵਣ ਵਾਲੀ ;

ਧੀ ਹੈ ਬਣੀ ਸੁਆਣੀ ;

ਪਾਣੀ , ਰੁੱਖ ਤੇ ਹਵਾ ਪਿਆਰੀ ,

ਧੀ ਹੈ ਘਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ।

ਮਰਦਾ ਬੰਦਾ ਯਾਦ ਹੈ ਕਰਦਾ ,

ਮਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗੇ ਪਾਣੀ ।

ਮੈਂ ਚੰਨ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦਾ

ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਰਸ਼ ਜੇਹੇ ਮਿਣਦਾ ਹਾਂ

ਮੈਂ ਚਾਨਣ ਵੰਡਦਾ ਹਾਂ

ਤੇ ਸਿਤਾਰੇ ਜੇਹੇ ਗਿਣਦਾ ਹਾਂ

ਇਹ ਧਰਤ ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁੱਤੀ ਹੈ

ਇਹਦੇ ਚੱਪੇ 2 ਤੇ

ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚਿਣਦਾ ਹਾਂ

ਜੇ ਅਰਸ਼ 'ਤੇ ਹੈ ਜਗਣਾ ਤਾਂ ਚਾਨਣ ਲੀਕ ਜੇਹੀ ਬਣ ਜਾ

ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਜੇ ਬਣਾਉਣੇ ਤਾਂ ਖਲਕ-ਏ ਤਾਰੀਖ਼ ਜੇਹੀ ਬਣ ਜਾ

ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੈ ਰਾਤ ਮੇਰੀ ਮੁੱਕ ਚੱਲੀ ਬਾਤ

ਹਨੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਬਣਾ ਸਜਾਉਣੇ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਮ ਬਾਰੀਕ ਜੇਹੀ ਬਣ ਜਾ

ਬਹੁਤ ਸਹਿ ਲਿਆ ਹੈ ਜ਼ੁਲਮ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਦਿਤੇ ਨੇ ਸਿਰ

ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਜੇ ਹੈ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਧਰਤ ਤੇ ਲੀਕ ਜੇਹੀ ਬਣ ਜਾ

ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜ ਚੇਤ ਦਾ, ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਸਾਲ,

ਗਿਣਤੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ, ਹੋਰ ਨਾ ਕੋਈ ਖਿਆਲ।

ਚੱਲੀ ਸੂਈ ਸਮੇ ਦੀ, ਬੱਸ ਫਿਰ ਚੱਲ ਸੋ ਚੱਲ,

ਰੋਕ ਸਕਣ ਦਾ ਇਸਨੂੰ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਨਾ ਲੱਭਾ ਹੱਲ।

ਕੋਰੀ ਕਾਪੀ ਗਣਤ ਦੀ, ਹੱਥੀਂ ਹਿੰਨਸੇ ਪਾਏ,

ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਥੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਛੁਡਾਏ।

ਗੱਲ ਠੀਕ ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ,

ਦੀਵੇ ਸੰਗ ਦੀਵੇ ਜਗਦੇ ਨੇ ।

ਪਰਿਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਘਰ ਬਾਰ ਕਿਹਾ ,

ਘਰ ਵੱਸਦੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ।

ਲੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਂਝ ਬਣੇ ,

ਭਾਈਆਂ ਸੰਗ ਭਾਈ ਸੱਜਦੇ ਨੇ ।

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਚ ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੱਖ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਖ ਕਿਤੇ ਹੀ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਬਹੁਤੇ ਬੰਦੇ ਮੌਤ ਦਾ ਬਾਜ਼ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਦਾਂ,

ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਹੀ ਤੱਕ ਕੇ ਕੋਈ ਆਸ ਨ ਲਾ ਲੈਣੀ,

ਭੋਲਿਓ ਲੋਕੋ ਇਹ ਨੇਤਾ ਦੇ ਲਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਮਰ ਜਾਵੇ,
ਫਿਰ ਕਮਰੇ ਦੀ ਸੋਗੀ ਰੂਹ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਉਤਰ ਆਵੇ,

ਜੇਠ ਹਾੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਜਿਹੇ ਹਉਕੇ ਲਵੇ...
ਜਾਂ....
ਪੋਹ ਦੇ ਪਾਲ਼ੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੈਣ ਪਾਏ
ਉਹ ਕਾਲ਼ੇ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ ਅਰਥੀ ਬਣਾਵੇ
ਫਿਰ ਕਾਲ਼ੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੱਫ਼ਣ ‘ਤੇ

ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਜ਼ਬਰ ਜਨਾਂਹ ਹੋਊ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹੇ।

ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਚੇਤ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਰਤੀ ਤੇ ਕਾਮੇ।

ਅਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੁਲਾਮਾਂ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣੀ ਪਊ,

ਪਈ ਪੰਜਾਲੀ ਲਾਹ ਧੌਣ ਤੋਂ ਜਦ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਲਾਮ੍ਹੇ।

ਲਾਲ ਬਹੀ ਚ ਜਦ ਤੱਕ ਦਰਜ ਕਮਾਈ ਹੋਊ ਕਾਮੇ ਦੀ,

ਕਦੇ ਮਜਦੂਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਲੱਖ ਬਦਲ ਲਏ ਜਾਮੇ।

ਛੇਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ।
ਫਿਰ ਵੀ ਮਿੱਠਾ ਮਿੱਠਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਥੋੜਾ।

ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਭਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਲੈਕੇ ਖ਼ਤ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ
ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਦੇ
ਚੁੰਝਾਂ ਜੋੜਕੇ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਕੇ ਬਨੇਰੇ ਤੇ ਬੈਠਾ
ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਕਾਂਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ।

ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।

ਤਵਾਰੀਖ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।

ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਦਿਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀ

ਨਕਸ਼ੇ – ਕਦਮ ਤੇ ਚਲਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਦੇ ਜਿਗਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕੋ

ਸੀਸ ਉਹਦੇ ਚਰਨੀ ਧਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।

ਸਿਦਕ ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਰਲੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,

ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ ਉਹ ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਿਰ ਤੇ ਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਦੁੱਖ ਵੀ ਦੇਣ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੱਗ਼ਣ ਜੋ,

ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਉਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ,

ਡੋਬੀ ਜਾਂਦੇ ਜੋ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।

ਢੇਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਲਾ ਪਈ ਇੱਕ

ਵੇਖੀ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ

ਡਾਢੀ ਜੋ ਅਣਗੌਲੀ ਲੱਗਦੀ

ਝਾਤ ਨਾ ਕੋਈ ਨਾ ਮਾਰੇ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦ ਫਿਰ ਅਚਣਚੇਤ

ਨਜ਼ਰੀਂ ਪਈ ਬੁੱਤ ਘਾੜੇ

ਛੈਣੀ ਅਤੇ ਹਥੌੜਾ ਲੈ ਉਸ

ਸੁੰਦਰ ਨਕਸ਼ ਉਘਾੜੇ

ਬਣਕੇ ਮੂਰਤ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਟ ਦੀ

ਲੱਗ ਗਈ ਠਾਕਰ ਦੁਵਾਰੇ

ਮੁੰਡਾ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ, ਹੱਥੋਂ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ

ਏਥੇ ਓਹਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾ ਲੱਭਦਾ, ਫਿਰਦਾ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ੀਨ

ਰੋਟੀ ਗੁਰਦਵਾਰਿਓਂ ਖਾ ਕੇ, ਸੌਂਦਾ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ

ਅੰਗ ਸਾਕ ਬਾਤ ਨਾਂ ਪੁਛਦਾ, ਗੁਰੂ ਘਰ ਨਾ ਹੁਣ ਝੱਲੇ

ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਵਹੁਟੀ ਵਾਂਗੂੰ, ਚਿੱਤ ਨਾ ਉਸਦਾ ਲੱਗੇ

ਸੋਚਦਾ ਕੋਈ ਮਿਲੇ ਬਹਾਨਾ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ‘ਚੋਂ ਭੱਜੇ

ਅੱਗੇ ਖੂਹ ਪਿੱਛੇ ਹੈ ਖਾਤਾ, ਪਿਓ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਕਾਲ

ਯੂ ਐਨ ਓ ਲੁਆ ਕੇ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਹਾਲ

ਦੁਨੀਆ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਵੇਖੀ

ਮਾੜੀ ਵੇਖੀ ਚੰਗੀ ਵੇਖੀ।

ਹੱਸਦੀ ਨੱਚਦੀ ਟੱਪਦੀ ਵੇਖੀ

ਸੂਲੀ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਵੇਖੀ।

ਮੌਤ ਦਾ ਤਾਂਡਵ ਨੱਚਦੀ ਵੇਖੀ

ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਚ ਰੰਗੀ ਵੇਖੀ।

ਪੰਜਾਬੀਓ ! ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕਰੋ ਸਤਿਕਾਰ ।

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਰੱਬ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ।

ਮਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ , ਚੁੰਮ ਮੱਥੇ ਲਾਈਦੀ।

ਅੰਨ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ, ਭੁੱਖ ਹੈ ਮਿਟਾਈਦੀ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ , ਅਸੀਂ ਇਹਦਾ ਪਰਵਾਰ,

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਰੱਬ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ;

ਪੰਜਾਬੀਓ ! ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕਰੋ ਸਤਿਕਾਰ।

ਔਰਤੇ ਨੀ ਔਰਤੇ,

ਔਰਤੇ ਨੀ ਔਰਤੇ

ਤੂੰ ਆਦਿ ਤੋਂ, ਜੁਗਾਦਿ ਤੋਂ

ਬਣੀਂ ਹੈਂ,ਆਦਮ ਦੇ ਨਾਲ

ਰਹੀ ਹੈਂ ਆਦਮ ਦੇ ਨਾਲ

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਜਨਮਦੀ

ਕਦੇ ਵੀ ਆਦਮ ਦੀ, ਜਿਣਸ

ਤੂੰ ਹੈਂ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗਰਾਂ

ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗਰਾਂ

ਮਾਤਾ ਗਊ ਤੋਂ ਵੱਛਾ ਖੋਂਹਦੇ,

ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਚੋਂ ਧੀ ਨੂੰ,

ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ,

ਪੱਥਰ ਸਮਝਣ ਧੀ ਨੂੰ।

ਲੱਖਾਂ ਧੀਆਂ ਅੱਗ ‘ਚ ਸੜਦੀਆਂ,

ਕੀ ਕੀ ਜ਼ੁਲਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,

ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁੱਖ ਸਫ਼ੇ ਤੇ,

ਦਿਲ ਦਾ ਪੰਛੀ ਰੋਇਆ।