ਬਨਵਾਸ........ ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੰਤੋਖ ਮਿਨਿਹਾਸ

ਨਾ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਮਤਰੇਈ ਸੀ
ਨਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਬਾਪ ਨੂੰ
ਸਰਾਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ

ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦਾ
ਮੱਠਾ ਸੇਕ ਸੀ
ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਭਾਲਣ ਤੁਰੇ
ਬਨਵਾਸ ਦੀ ਜੂਨ
ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ
ਜੀਹਦੀ ਸੁ਼ਰੂਆਤ ਤਾਂ ਸੀ
ਜੀਹਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਸੀ

ਰਾਮ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਦੀ
ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਸੀ
ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਸੀ
ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਾਂਗਾ
ਅਯੁਧਿਆ ਦੀ ਕੁਰਸੀ
ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਮ ਆਖੇਗੀ

ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ
ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ
ਜਾਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਣ ਦੀ ਰੀਝ
ਇਸ ਪਰਤਾਈ ਧਰਤ ‘ਚ
ਦਫ਼ਨ ਹੋ ਜਾਣੀ ਹੈ......

ਸੁਲਗਣ........ ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸਮਸ਼ੇਰ ਮੋਹੀ

ਤੇਰਿਆਂ ਕਦਮਾਂ 'ਚ ਨੇ ਜੇ ਸੁਲਗਦੇ ਥਲ ਬੇਹਿਸਾਬ
ਮੇਰੀਆਂ ਪਲਕਾਂ 'ਚ ਛਲਕਣ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ

ਉਮਰ ਦੇ ਸਭ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਹਿਜਰ ਹੀ ਜੇ ਦਰਜ ਹੈ
ਮਾਇਨੇ ਕੀ ਵਸਲ ਦੇ ਦੱਸੇਗੀ ਫਿਰ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ

ਕੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੀ ਹੈ ਗ਼ੁਜ਼ਾਰੀ ਉਮਰ ਮੈਂ
ਕੀ ਪਤਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੋ ਆਖਦੇ ਸੂਹਾ ਗੁਲਾਬ

ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆਂ ਯੁੱਗ ਹੈ ਇਕ ਬੀਤਿਆ
ਓਸਦੇ ਪਲ ਪਲ ਦਾ ਹੀ ਰਖਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਿਸਾਬ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਈ ਕੀ ਅਰਥ ਨੇ
ਜਿਸ 'ਚ ਉਸਦੀ ਮਹਿਕ ਰੰਗੇ ਹੋਣ ਨਾ ਅਣਗਿਣਤ ਖ਼ਾਬ

ਦੂਰ ਏਥੋਂ ਬਰਸਦੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਏਨਾ ਤਾਂ ਕਹੀਂ
ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬੜਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਸੁਕਦਾ ਤਲਾਬ

ਰੋਟੀ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਭੁੱਖੇ ਢਿੱਡ ਨਾ ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰੀਏ, ਚਾਹੇ ਲੱਖ ਮਜਬੂਰੀ
ਰਿਜਕ ਲਈ ਤੂੰ ਫਿਰਨਾ ਮਿੱਤਰਾ, ਰੋਟੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ।
ਸਬਰ ਪਿਆਲਾ ਮਹਿੰਗਾ ਭਰਦਾ, ਸਸਤੀ ਮਿਲੇ ਗ਼ਰੂਰੀ,
ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਕੀ ਹੱਸ ਕੇ ਖਾ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜੇ ਚੂਰੀ।
ਟੁੱਕੜਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਕੂਕਰ ਫਿਰਦੇ, ਟੁੱਕੜਾਂ ਲਈ ਫਕੀਰ,
ਜਿੱਥੇ ਮੋਹਰ ਹੈ ਦਾਣੇ ਦੀ, ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਕਦੀਰ।
ਚੋਗ ਖਿਲਾਰੀ ਦਾਤੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁਗਦੀ ਪਈ ਅਹੀਰ,
ਢਿੱਡ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਵੇਚਾਂ, ਹੌਅਕਾ ਦਏ ਜ਼ਮੀਰ।
ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬੁਰਕੀ ਕਿਧਰੇ, ਰੱਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾਣੇ
ਖੀਸਾ ਜਿਸਦਾ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ, ਉਹਦੇ ਕਮਲੇ ਦਿਸਣ ਸਿਆਣੇ।
ਰੋਟੀ ਦੀ ਲਾਚਾਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ
ਜਦੋਂ ਬੁਰਕੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਦਾਤੇ ਦੀ, ਫ਼ਿਰ ਮੌਲਾ ਕੌਣ ਪਛਾਣੇ ?
ਕਈ ਰੋਟੀ ਖ਼ਾਤਰ ਪੈੱਨ ਫੜਦੇ, ਕਈ ਰੋਟੀ ਖ਼ਾਤਰ ਤੀਰ
ਨਿੱਕੇ ਹੱਥ ਜਦੋਂ ਰੋੜੀ ਕੁੱਟਦੇ, ਦੇਖ ਕੇ ਵਗਦਾ ਨੀਰ।
ਨਾ ਤੂੰ ਰੱਜਿਆ ਨਾ ਮੈਂ ਰੱਜਿਆ, ਨਾ ਰੱਜੇ ਸਾਡੇ ਪੀਰ
ਭੁੱਖ ਮੇਰੇ ਲਈ ‘ਰਾਂਝਾ’ ਬਣ ਗਈ, ਰੋਟੀ ਬਣ ਗਈ ‘ਹੀਰ’।

ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਦੀ .......... ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ / ਗ਼ਜ਼ਲ

ਤੇਰੇ ਧਰਵਾਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਬੂਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਰਿਹਾ ਝੁਰਦਾ ਮੈਂ ਮੰਜਿ਼ਲ ਨੂੰ, ਪਰਿੰਦਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਮੇਰੀ ਹਾਊਮੈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਐਨਾ,
ਸੀ ਉੱਡਣਾ ਅੰਬਰੀਂ ਮੈਨੂੰ ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਮੈਂ ਵਿਕ ਜਾਣਾ ਸੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਵਾਂਗਰਾਂ ਯਾਰੋ,
ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਬੜੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਵਗਦਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲਣ ਦੀ,
ਮੇਰੀ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਰਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਮੇਰੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਜਿੰਦਾਦਿਲੀ ਤੇ ਬੇਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ,
ਸਾਧਾਰਣ ਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਪਰਵਾਜ਼ .......... ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ / ਗ਼ਜ਼ਲ

ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਰਵਾਜ਼ ਦਿਆਂ, ਬੇ ਪਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰ ਦੇਵਾਂ
ਏਸ ਬਹਾਨੇ ਅਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅੰਬਰ ਦੇਵਾਂ

ਸੁੰਨ-ਮਸੁੰਨੀ ਰਾਤ ਦੀ ਸੁੰਨੀ ਮਾਂਗ ਜ਼ਰਾ ਭਰ ਦੇਵਾਂ
ਮੱਸਿਆ ਵਰਗੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੂਹੇ ਅੱਖਰ ਦੇਵਾਂ

ਹਰ ਥਾਂ ਧੂੰਆਂ, ਧੁੰਦ, ਧੁਆਂਖੀ ਧਰਤੀ, ਧੁਖਦੇ ਰਸਤੇ
ਕਿਸ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਵਾ ਮੰਜ਼ਰ ਦੇਵਾਂ

ਮੇਰੇ ਜੁੱਸੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਬਰਫ਼ ਜ਼ਰਾ ਤਾਂ ਪਿਘਲ਼ੇ
ਅਪਣੀ ਤਲ਼ੀ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤਪਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਧਰ ਦੇਵਾਂ

ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ
ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਬਤ ਰੀਝਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਜ ਟੁੱਟੀ ਝਾਂਜਰ ਦੇਵਾਂ

ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੈਣੇ ਨੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੁਗਣੇ
ਅੱਜ ਹੀ ਅਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਦੇਵਾਂ

ਮਹਿਕੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਕਲੀਆਂ ਮਹਿਕ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੀਆਂ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਰੁੱਤੇ ਮਹਿਕਣ ਦਾ ਵਰ ਦੇਵਾਂ

ਉਡੀਕ.......... ਜਸਵੀਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ / ਗ਼ਜ਼ਲ

ਉਡੀਕ ਰਹੇਗੀ ਬਹਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸਾਲ,
ਮੌਸਮ ਨੇ ਤਾਂ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ ।
ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨੇ ਹੈ ਜੇ ਫੈਲਣਾ ਤਾਂ,
ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਏ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ।
ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਤੋ,
ਖ਼ੂਬ ਬੁਣਿਆ ਉਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ।
ਹੋਣੀ ਸੀ ਤਸਵੀਰ ਅਧੂਰੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ,
ਜੇ ਕੰਡਿਆਂ ਭਰੀ ਨਾਂ ਹੁੰਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਡਾਲ।
ਚਲਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣੀਆਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ,
ਤੂੰ ਰੱਖੀਂ ਬਨ੍ਹੇਰੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ।
ਝੂਠ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸੱਚ ਦੀ ਕਦਰ ਨਾਂ ਪੈਂਦੀ,
ਆ ਜਾਉ ਸਾਹਵੇਂ ਦੇਖ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਲ ।
‘ਜਸਵੀਰ’ ਹੌਂਸਲਾ ਨਾਂ ਛੱਡੀਂ ਚਲਦਾ ਚੱਲੀਂ,
ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਿਲ ਜਾਉ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲ ।

ਰੰਗਲੇ ਸੁਪਨੇ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਰਾਕੇਸ਼ ਵਰਮਾ

ਪਤਾ ਨਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਕਣ , ਰੰਗਲੇ ਸੁਪਨੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ,
ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬਈ ਜਦ ਵੀ ਆਵਣ, ਆਵਣ ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਦੇ ।।!

ਨੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚ ਖੋਟ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ, ਸੋਚ ਫੌਹੜੀਆਂ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ,
ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਬਣ ਗਏ ਪਾਂਧੀ , ਪਾਂਧੀ ਪੰਜਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦੇ ।।!

ਚਿੱਟ-ਕੱਪੜੀਏ ਨੇਤਾ ਹੋਵਣ, ਜਾ ਫਿਰ ਕਾਲੇ ਕੱਛਿਆਂ ਵਾਲੇ ,
'ਕੱਲੇ ਕਦੇ ਨਾ ਡਾਕਾ ਮਾਰਨ, ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਗਿਰੋਹਾਂ ਦੇ ।।!

ਬੰਦ, ਹੜਤਾਲਾਂ, ਰੋਸ- ਮੁਜਾਹਰੇ, ਧਰਨੇ ਵੀ ਨਿੱਤ ਨੇਮ ਬਣੇ,
'ਟੰਕੀਆਂ' ਉੱਤੋਂ ਪਏ ਸੁਰ ਗੂੰਜਣ, ਸੁਰ ਗੂੰਜਣ ਵਿਦਰੋਹਾਂ ਦੇ ।।!

ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਘੁਣ ਨੇ ਯਾਰੋ, ਓਹ ਥੰਮ੍ਹ ਖੋਖਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ,
ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਛੱਤ ਟਿਕੀ ਹੈ , ਟਿਕੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਚੋਹਾਂ ਤੇ ।।!

ਪਤਾ ਨਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਕਣ , ਰੰਗਲੇ ਸੁਪਨੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ,
ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬਈ ਜਦ ਵੀ ਆਵਣ, ਆਵਣ ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਦੇ ।।!

ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ ......... ਗੀਤ / ਜਰਨੈਲ ਘੁਮਾਣ

ਬਰਬਾਦ ! ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਕਾਗਜ਼ਾ ‘ਚ ਐਵੀਂ , ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ॥

ਲੀਡਰਾਂ ਲਿਆਤੀਆਂ ਨੇ , ਕਾਗਜ਼ੀਂ ਕਰਾਂਤੀਆਂ ,
ਹਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਭਾਂਤੀਆਂ ,
ਭਾਸ਼ਣਾਂ ‘ਚ ਆਇਆ, ਇਨਕਲਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਘਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਸਿਆਸਤ ਪਸਾਰ ਚੱਲੀ,
ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਪਾਈ ਫੁੱਟ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਚੱਲੀ ,
ਜਣਾ ਖਣਾ ਏਥੇ , ਨੇਤਾ ਸਾਹਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਬੇ-ਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਲੱਕ ਪਾਹੜੂਆਂ ਦਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ,
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਤਾਈਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ‘ਚ ਰੋਹੜ ਦਿੱਤਾ,
ਮਹਿਕ ਵਿਹੂਣਾ , ਕਿਉਂ ਗੁਲਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਸ਼ਾਹਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਕਿਰਸਾਨੀ ਤਾਈਂ ਖਾ ਗਿਆ ,
ਡੂੰਘੇ ਬੋਰ ਲਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚ ਖੁੱਡੇ ਲਾ ਗਿਆ ,
ਖਾਦ , ਤੇਲ ਲੰਬਾ ਹੀ ਹਿਸਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਫੋਕੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨੇ ਕੀਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਵੱਡੇ ,
ਵੱਡਿਆਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ਼ , ਛੋਟਿਆਂ ਨੇ ਪੈਰ ਛੱਡੇ ,
ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਜ਼ਮਾਂ ,ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਆਇਆ , ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਕਰਾਂਤੀ ਲਿਆਇਆ
ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਹੀਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ,
ਇੱਜ਼ਤਾਂ ਦਾ ਘਾਣ , ਬੇ-ਹਿਸਾਬ ਹੋਈਂ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇਤਾ ਸਾਡੇ ਕਰੀਂ ਜਾਂਦੇ ,
ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇੱਕੋ, ਦੋਸ਼ ਆਪਸ ‘ਚ ਮੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੇ ,
ਜਨਤਾ ਨਾ ਬੁੱਝੇ , ਕੀਹਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਲੋਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਵਿਕ ਜਾਣ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਭਟਕਦੇ ਛੱਡ ਜਾਣ , ਲੋਕਾਂ ਤਾਈਂ ਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ,
ਦੂਰ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰਦਾ, ਝਨਾਬ ਹੋਈਂ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਛਾ ਗਿਆ ਹਨ੍ਹੇਰ , ਨ੍ਹੇਰ ਘੁੱਪ ਹੁਣ ,
ਹਰ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਭਲੀ , ਭਲੇ ਲੋਕਾ ਚੁੱਪ ਹੁਣ ,
ਘਾਲਾ ਮਾਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ , ਜਨਾਬ ਹੋਈਂ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਬਰਬਾਦ ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ .........

ਵਿਦਵਾਨੋ , ਸਾਇੰਸਦਾਨੋ , ਜ਼ਰਾ ਨੇਤਾ ਜੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ,
ਕੀ ਐ ਭਵਿੱਖ ਸਾਡਾ , ਸੋਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰੋ ,
"ਘੁਮਾਣ" ਦੇਣਾ ਔਖਾ , ਏਹ ਜਵਾਬ ਹੋਈਂ ਜਾਂਦਾ ਏ ।

ਬਰਬਾਦ ! ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਕਾਗਜ਼ਾ ‘ਚ ਐਵੀਂ , ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ ਏ ॥

ਥਰਕੇ ਤੇ ਥਰ ਥਰਾਵੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਕੈਲਗਰੀ (ਕੈਨੇਡਾ)

ਥਰਕੇ ਤੇ ਥਰ ਥਰਾਵੇ ਦਿਲ ਦਾ ਅਜੀਬ ਪਾਰਾ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਬੇਬਸੀ ਹੈ ਲਿਖਣੇ ਖਿਆਲ ਯਾਰਾ।

ਵਹਿੰਦਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇ ਜਾਵਾਂ ਛੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣੋ
ਆਪੇ ਹੀ ਵਹਿ ਤੁਰੇ ਜਦ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਗੰਗ ਧਾਰਾ।

ਨਿਰਮਲ ਮਲੂਕ ਸੁਪਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਣ ਵਸਤਰ
ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੇ ਆਣ ਲਾਉਂਦੇ ਕੈਸਾ ਹੁਸੀਨ ਲਾਰਾ।

ਸੁਰ ਤਾਲ ਦੀ ਸਿਆਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸੁਆਣੀ
ਐਸਾ ਹੈ ਆਣ ਕਰਦੀ ਜਾਦੂ ਇਹ ਟੂਣੇ ਹਾਰਾ।

ਜਲਵਾ ਅਜੀਬ ਤਾਰੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਸੁਤਾ ਤੇ
ਆਪੇ ਬਣੇ ਇਹ ਕਸ਼ਤੀ ਆਪੇ ਬਣੇ ਕਿਨਾਰਾ।

ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸ ਮਿਲੇ ਜੋ ਅਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ* ਵਿੱਚੋਂ
ਤਾਂਹੀ ਉਤਾਰ ਸਕਿਆਂ ਅਪਣਾ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ ਸਾਰਾ।

ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰਬ ਛੇੜੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗ਼ਮ ਜੋ ਮੇਰੇ
ਆਪੇ ਫੜਾ ਨੇ ਦੇਂਦੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕਲਮ ਯਾਰਾ।

ਛਮਛਮ ਨੇ ਆਣ ਵਰ੍ਹਦੇ ਬਰਖਾ ਦੇ ਵਾਂਗ ਯਾਰੋ
ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਗੀਤ ਆਪੇ ਕਰਦੇ ਨੇ ਆ ਉਤਾਰਾ।

ਬਖਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਨੀ ਸੁਪਨੇ ਸਕਾਰ ਕੀਤੇ
ਮੁੜਕੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸੰਧੂ ਜਿਵੇਂ ਦੁਬਾਰਾ।
****
*ਪੰਜਾਬੀ

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਰੀ. ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਿਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ) ਨੇ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹੈ

1- ਗਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਗੀਤ ਤੂੰ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003 ਕੈਲਗਰੀ
2- ਜੋਤ ਸਾਹਸ ਦੀ ਜਗਾ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005 ਕੈਲਗਰੀ
3- ਬਣ ਸ਼ੁਆ ਤੂੰ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2006 ਕੈਲਗਰੀ
4- ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਭਾਲ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2007 ਕੈਲਗਰੀ
5- ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਚਮਨ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ 2007 ਕੈਲਗਰੀ
6- ਸੁਲਗਦੀ ਲੀਕ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 ਕੈਲਗਰੀ
7- ਗੀਤ ਤੋਂ ਸੁਲਗਦੀ ਲੀਕ ਤਕ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2009 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
8- ਕਲਾਮੇਂ ਸਬਾ ਕੇ ਤੀਨ ਰੰਗ–ਸਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਕੀ ਉਰਦੂ ਨਜ਼ਮੇਂ 09 ਕੈਲਗਰੀ
9- ਢਲ ਰਹੇ ਐ ਸੂਰਜਾ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) (ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ)

ਸੁਪਨੇ………… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਕੁਛ ਨਗ਼ਦ ਤੇ ਕੁਛ ਉਧਾਰੇ ਸੁਪਨੇ,
ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਪਿਓ ਦੇ ਮੋਢੇ- ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਬਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਵਗਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਪੂੰਝ ਕੇ ਝੱਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਝਾੜੇ ਸੁਪਨੇ
ਰੋ ਕੇ ਹੱਸਣਾ- ਹੱਸ ਕੇ ਰੋਣਾ, ਸੱਧਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਵਾਰੇ ਸੁਪਨੇ,
ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ ਕਰਾਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਲੱਗੇ ਬੜੇ ਨਿਆਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਗੀਟਿਆਂ ਬਦਲੇ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਲੁਕਣ ਮਿਟੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਕੀਲਾ, ਕਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੁਕਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਬਣਾ ਕੇ ਖੱਗਾ ਢੱਕਣ ਦਾ ਕਦੇ ਪੋਸ਼ਨ ਪਾ-ਪਾ ਤਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਲੜ-ਲੜ ਬਹਿਣਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ, ਨਾ ਭੂੰਜੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ ਤੇ ਬੀਚੋ ਖੇਡ ਕੇ, ਕੰਚੇ ਬਣੇ ਹਮਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰੂਹ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਨਿਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਚੰਨ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਚੰਦਾ ਮਾਮਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਅੱਜ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਯਾਦ ਬਥੇਰੇ, ਸੱਜਣ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਰਿੱਕੀ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਸੁਨਿਹਰੀ, ਸੋਚ ਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੁਪਨੇ ਰਹਿਣੇ, ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਖਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਵੇ ਕਿਹੜਾ, ਇਹ ਜੋ ਹੋਏ ਬੇ-ਚਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਕੁਛ ਨਗ਼ਦ ਤੇ ਕੁਛ ਉਧਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ॥

ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਦੀਪ ਜ਼ੀਰਵੀ

ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਆਵੇਂ ਤਾਂ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਬਹਿ ਵੀ ਜਾਇਆ ਕਰ,
ਜਾਣੈ, ਜਾਣੈ ਆਖ ਆਖ ਨਾ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੜਫਾਇਆ ਕਰ।

ਢੁੱਕ ਢੁੱਕ ਬਹਿਣੈ ਗੈਰਾਂ ਲਾਗੇ, ਜੀ ਸਦਕੇ ਬਹਿ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੁ,
ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਲੜਨ ਲਈ ਸਹੀ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵੀ ਆਇਆ ਕਰ।

ਡਾਢਿਆ ਢੋਲਾ ਤੂੰ ਤੜਫਾਉਨੈਂ, ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਅਸ਼ਕੇ ਬਈ,

ਲਿਖ ਲਿਖ ਥੱਕਣੈਂ ਗੈਰਾਂ ਨੂੰ, ਦੋ ਹਰਫ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਪਾਇਆ ਕਰ।

ਗੈਰਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦੈਂ ਤੂੰ ਆਖਦੈਂ, ਗੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ,
ਕਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਪਾਇਆ ਕਰ।

ਗੈਰਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਰੋਲਦੈਂ ਲੱਜ ਤੂੰ ਇਸ਼ਕ ਮੇਰੇ ਦੀ ਡਾਹਡਿਆ ਵੇ,
ਲੋਕ ਤਾਂ ਲੋਕ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਨਾ ਤੂੰ ਇੰਞ ਰੁਆਇਆ ਕਰ।

ਸ਼ਰਬਤ ਜਾਣ ਕੇ ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਪੀਵਾਂ ਬਿਰਹੜਾ ਵਿਹੁ ਪਿਆਲਾ ਵੇ,
ਆਪਣੇ ਆਣ ਦੀ ਆਸ ਦੀ ਏਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਰਲਾਇਆ ਕਰ।

ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਦੀ ਮਮਟੀ ਸੱਖਣੀ, ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨੇਰ੍ਹਾ ਏ,
ਕਦੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ ਦੇ 'ਦੀਪ' ਜਗਾਇਆ ਕਰ।

ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ (ਸੈਦੋਕੇ)

ਜਦੋ ਪੰਜਾਬ ਤੋ ਆਇਆ ਸੀ,
ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ
ਏਹੀ ਕਹਿ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ,
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ
"ਮਾਂ ਤੂੰ ਫਿ਼ਕਰ ਨਾ ਕਰ,
ਮੈ ਛੇਤੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ,
ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੰਡ ਲਾਹ ਕੇ,
ਬਾਪੂ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਵਾਂਗਾ
ਗਹਿਣੇ ਪਈ ਛੁਡਾ ਕੇ ਵੀ,
ਲਾਹ ਦਿਊਂ ਗਲੋਂ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ
ਕਿਰਸਾਨਾ ਦੇ ਬਾਦ ਪਈ ਜੋ,
ਬਦਲ ਦਿਊਂ ਬਦਨਸੀਬੀ ਨੂੰ!"
ਦੇਖੋ, ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ,
ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਹੋ ਗਿਆ ਏ?
ਇਸ ਮਤਲਬਖ਼ੋਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ,
ਮੇਰਾ ਆਪਣਾਪਣ ਵੀ ਖੋ ਗਿਆ ਏ!
ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ 'ਕੱਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ,
(ਪਰ) ਦਿਲੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀ ਭੁੱਲਿਆ ਮੈਂ!
ਦਰ-ਦਰ 'ਤੇ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਰੁਲਿ਼ਆ ਮੈਂ
ਨਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਭਲੀ ਮਿਲੀ,
ਨਾ ਲੱਭਿਆ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ,
ਮਾਪੇ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਣਾ ਹੈ?
ਸੇਵਾ ਲਈ ਦਿਲ ਤਾਂਘ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ
ਬੇਬੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਚਾਅ ਹੁੰਦਾ,
ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਅੱਧਿਓਂ ਡੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ
ਰਾਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਡਾਹ ਦਿੰਦਾ
ਅੱਜ ਸਹੀ, ਬੱਸ ਕੱਲ੍ਹ ਸਹੀ...
ਲੰਘ ਗਏ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਦੇਖਲੈ
ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ, ਬਾਪੂ ਗੁਜਰ ਗਿਆ,
ਮਾਂ ਹੋ ਗਈ ਹਾਲੋਂ-ਬੇਹਾਲ ਦੇਖਲੈ
ਦੋ ਅੱਖਰ ਪਾਉਣ ਨਾ ਜਾਣੇਂ ਮਾਂ,
ਦੱਸ ਕੀਹਨੂੰ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵੇ ਉਹ?
ਤੋਰ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਦੇ,
ਹੁਣ 'ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਪਛਤਾਵੇ ਉਹ
ਔਸੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਮੰਜੇ ਬੈਠ ਗਈ,
ਦਿਲ ਦਾ ਦੁਖੜਾ ਕੀਹਨੂੰ ਦੱਸੇ ਮਾਂ?
ਘਰ ਨੂੰਹ ਦਾ ਡੋਲਾ ਆਉਣਾ ਸੀ,
ਕਦੇ ਵਿਚ ਖਿ਼ਆਲਾਂ ਹੱਸੇ ਮਾਂ!
ਰਹੀ ਰਾਹ ਤੱਕਦੀ ਅੰਤ ਸਾਸ ਤੀਕਰ,
ਨਾ ਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕਿਆ,
ਜਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ,
ਨਹੀਂ ਮਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਹਾ ਜਰ ਸਕਿਆ
ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼-ਹਵਾਸ ਸੀ ਗੁੰਮ ਹੋਏ
ਯਾਰਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸਾਂਭ ਲਿਆ,
ਪੱਥਰ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਹਾਉਕਾ ਲੈ-ਲੈ ਕੇ ਡਾਂਗ ਜਿਹਾ
ਮਾਂ ਦੇ ਸਿ਼ਕਵੇ ਗਲ਼-ਗਲ਼ ਮੇਰੇ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਗੋਲ਼ਾ ਬੱਝ ਗਿਆ
'ਸਰਵਣ' ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ,
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਲੱਭ ਲਿਆ?
"ਧਾਲੀਵਾਲ" ਮੈਥੋ ਭੁੱਲ ਨਹੀ ਹੋਣੇ
ਉਹ ਅੰਮੜੀ ਦੇ ਬੋਲ ਕਹੇ
"ਸੈਦੋਕੇ" ਮਾਂ ਕਰੂ ਉਡੀਕਾਂ,
ਭਾਵੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਤੇ ਰਹੇ!

ਰੱਬ ਜੀ.......... ਸ਼ਮੀ ਜਲੰਧਰੀ

ਰੱਬ ਜੀਮੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅਲਫਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ,

ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਜ ਬਰੂਦ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ
ਸੁਲਾਹ ਤੇ ਅਮਨੋ ਚੈਨ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ

ਅਪਣੀ ਹੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੈਦ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ,
ਨਿਕਲਾਂ ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਆਪ ਚੋ ਪਰਵਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ
,
ਇਹ ਭੱਟਕਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਦੀ ਮੁੱਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀ
ਸਬਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੀਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ

ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਟੋਟੇ ਹੋ ਗਈ,
ਇੱਕ ਹੋਣ ਸਾਰੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਿਵਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ,

ਕਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੋਲਾਂ ਮੈ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ,
ਜੋ ਸੱਮਝ ਸਕੇ 'ਸ਼ਮੀ' ਨੂੰ ਹਮਰਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਓ

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਪ੍ਰਿੰਸ ਧੁੰਨਾ

ਬੇਰੰਗ ਹਾਂ ਬੇਨੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ
ਮੈ ਆਪਣੇ ਤੋ ਦੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।।

ਤੇਰੀਆ ਬੁੱਲੀਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਨਹੀ।।।
ਤਾਂ ਕਾਹਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।।

ਏ ਛੱਡ ਜਾਵਣ ਵਾਲਿਆ ਵੇਖੀ ਕਦੇ
ਮੈ ਕਿੰਝ ਗਮਾ ਸੰਗ ਚੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।।।

ਤੂੰ ਕੇਹੇ ਚੰਦਰੇ ਜਖਮ ਦੇ ਕੇ ਤੁਰ ਗਈ
ਮੈ ਬਣ ਗਿਆ ਨਾਸ਼ੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।।।

ਇਕ ਆਸ ਸੀ ਖਾਬਾ ਚ ਆਵੇਗਾ ਕਦੀ
ਪਰ ਨੀਦਰਾਂ ਤੋ ਦੂਰ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।।

ਰਾਜਨੀਤੀ………… ਗ਼ਜ਼ਲ / ਦਾਦਰ ਪੰਡੋਰਵੀ

ਫ਼ਿਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਤਾਨ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਰੱਖਣਾ-
ਜੋ ਵੱਜੂ ਤਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਜ਼ ਹੀ ਤੁੜਵਾ ਦਿਆਂਗੇ!
ਜਦੋਂ ਮੌਲਣਗੇ ਰੁਖ,ਮਹਿਕਣਗੇ ਫੁਲ ਉਸ ਵਕਤ ਆਕੇ-
“ਕਿ ਹੁਣ ਪਤਝੜ੍ਹ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ” ਇਹ ਹੋਕਾ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਪਰਿੰਦੇ ਪਿੰਜ਼ਰੀਂ ਪਾਉਣੇ ਨੇ,ਪਰ ਵੀ ਕੁਤਰਨੇ ਹਨ-
ਉਡਾਨਾਂ ਦੀ ਹਰਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਖਤਮ ਕਰਨੀ,
ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈ ਗਈ ਤਾਂ ਬੋਟ ਵੀ ਅਗਵਾ ਕਰਾਂਗੇ-
‘ਤੇ ਲਾਹ ਕੇ ਪਿੰਜ਼ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਲ੍ਹਣੇ ਟੰਗਵਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਐ ਨਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਮੰਡੀ ਦੀ ਤੈਂਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਾਉਣਾ-
ਗਲੋਬਲ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ ਕਰਾਉਣੀ ਹੈ ਸਵਾਰੀ,
ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਜ਼ ਵੀ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਮਗਰੋਂ,ਪਹਿਲਾਂ-
ਬਦਨ ਤੇਰੇ ਤੇ ਬਸਤਰ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਅਸੀਂ ਹਿਟਲਰ,ਅਸੀਂ ਔਰੰਗਜੇਬਾਂ ਦੀ ਨਸਲ ਚੋਂ-
ਬੜਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਬੁੱਧ,ਨਾਨਕ,ਰਾਮ ਕੋਲੋਂ,
ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕੋਈ ਈਸਾ ਜਾਂ ਮੀਰਾਂ ਹੈ,ਉਸੇ ਪਲ-
ਪਿਆਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੇ ਸੂਲੀਆਂ ਭਿਜਵਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੰਭਕਰਨੀ ਨੀਂਦ ਅੱਖ ਪੁੱਟੇ ਕਦੀ,ਜਾਂ-
ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਉਠਦਿਆਂ ਹੀਂ ਮੰਗ ਰੱਖੇ,
ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਕਹਾਣੀ-
ਸੁਣਾਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਹਰੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਫਿਰ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਨਸ਼ੇ,ਹਥਿਆਰ,ਫ਼ਿਲਮਾਂ,ਗੇਂਦਾਂ-ਬੱਲੇ ਵੇਚਣੇ ਹਨ-
ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ,
ਪੜਾਉਣਾਂ ਚਾਹੁਣ ਵੀ ਜੇਕਰ ਪੜ੍ਹਾ ਨਾ ਸਕਣ ਮਾਪੇ-
ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਬੋਝ ਫੀਸਾਂ ਦਾ ਹੀ ਐਨਾ ਪਾ ਦਿਆਂਗੇ!

ਇਹ ਮਤ ਸੋਚੋ ਬਣਾਵਾਂਗੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਮ-ਮੰਦਰ,
ਲਟਕਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹੈ ਬੜਾ ਹੀ ਲਾਭ ਸਾਨੂੰ-
ਸਿਆਸਤ ਵਾਸਤੇ ਤੋੜੀ ਸੀ ਮਸਜਿਦ ਬਾਬਰੀ,ਕੱਲ੍ਹ
ਪਈ ਜੇ ਲੋੜ ਅਜ ਮੰਦਰ,ਗੁਰੂਘਰ ਢਾਅ ਦਿਆਂਗੇ!

ਭੋਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ.......... ਨਜ਼ਮ / ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਬੇ-ਸ਼ੁਕਰਿਓ ਭੋਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਕਦੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕਰੋ
ਕਿਊਂ ਗਿਣਦੇ ਟਿੱਚ ਹੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਕਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮੂਹਰੇ ਸ਼ਕਲ ਕਰੋ!
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਨਕਲ ਕਰੋ...
ਕੰਮ ਚੰਗਾਂ ਕੋਈ ਜੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਜ ਦੁਰਕਾਰਦੇ ਓਂ

ਆਪ ਡੱਕਾ ਤੋੜਨ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਖਾਲੀ ਝੱਗੇ ਝਾੜਦੇ ਓਂ!
ਕਦੇ ਛੱਡ ਕੇ ਖਹਿੜਾ ਨਿੰਦਣ ਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਕਰੋ
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ....
ਜੋ ਚੰਗਾ ਕਰੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿਓ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਕਰੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ
ਨਾ ਚੁਗਲੀ ਕਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ, ਬੱਸ ਬੋਲ-ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰੋ!
ਕਦੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤੂਤੀ ਨੂੰ, ਜ਼ਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਦਿਰ ਕਰੋ
ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ...
ਜਦੋਂ ਮਾੜੇ ਨਾਵਾਂ ਖੱਟ ਜਾਂਦੇ, ਉਦੋਂ ਚੰਗੇ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਜਾਂਦੇ
ਫਿਰ ਘੁਲਦੇ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ‘ਰਿੱਕੀ’ ਜਹੇ ਮੌਜਾਂ ਚੱਟ ਜਾਂਦੇ
ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਭਲਾ ਲੋਕਾਈ ਦਾ, ਨਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੇ ਹੱਥ ਧਰੋ!
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ -ਜ਼ਰਾ ਨਕਲ ਕਰੋ, ਕਦੇ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਕਰੋ ॥
****

ਅਪਮਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ .......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸ਼ਮੀ ਜਲੰਧਰੀ

ਕੀ ਮਿਲਿਆ ਏ ਦੱਸ ਤੈਨੂੰ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਕੇ
ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਲਾਜ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਕੇ

ਜਿਹਦੀ ਪੱਤ ਨੂੰ ਤੂੰ ਉਛਾਲਿਆ ਸ਼ਰੇਆਮ ਵਿੱਚ ਬਜਾਰ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਡੋਲ ਕੇ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਸਿਜਦਾ ਉਸ ਸਕਸ਼ ਨੂੰ
ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਅਪਮਾਨ ਉਸ ਸਿਜਦੇ ਦਾ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ

ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਤੂੰ ਬਣ ਕੇ ਪਿਹਰੇਦਾਰ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਲਾ ਗੰਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਘਚੋਲ ਕੇ

ਸ਼ੋਹਰਤ ਆਪਣੀ ਦਾ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਗਰੂਰ ਨਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰ
ਕਹਾਂਵੇਂਗਾ ਗੱਦਾਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਅਸਥ ਫਰੋਲ ਕੇ

‘ਸ਼ਮੀ “ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਦਾ ਫਿਰ ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰ ਖੜਾ
ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਮਾਨਾਂ ਮੱਹਜਬਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਲ ਕੇ

ਸ਼ਹੀਦ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ, ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ
ਲਾਲਾ ਜੀ ਜੈਸਾ ਹੌਂਸਲਾ, ਸਿਪਾਹੀ ਕਰਤਾ ਹੈ
ਗਿਰਤੇ ਹੈ ਖਾ ਕਰ ਲਾਠੀ ਜੋ, ਮੁਲਕ-ਏ ਵਤਨ ਕੀ ਆਨ ਮੇਂ
ਆਂਧੀ ਸੇ ਟਕਰਾਨੇ ਕਾ ਦਮ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਭਰਤਾ ਹੈ।
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

ਬੂੜ੍ਹੇ ਕੇ ਕੰਧੋਂ ਪਰ ਟਿਕਾ ਥਾ, ਦੇਸ਼ ਕਾ ਸੰਮਾਨ
ਜਿਸ ਕੀ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਮੇਂ ਆਜ ਭਾਰਤ, ਆਹੇਂ ਭਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ ।
ਵੋਹ ਲਾਜ ਥੇ, ਸੰਮਾਨ ਥੇ, ਪੂਜਨੀਯ ਲੋਕ ਥੇ
ਕਹ ਕਰ ਸ਼ਹੀਦ ਮੁਲਕ ਜਿਨ੍ਹੇ, ਆਦਾਬ ਕਰ ਕਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

ਕਰਤੇਂ ਹੈ ਦਗ਼ਾ ਆਜ ਜੋ, ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ
ਵੋਹ ਆਨੇ ਵਾਲੀ ਨਸਲੋਂ ਮੇਂ, ਤਬਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ।
ਯਹ ਭਾਰਤ ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਭਰਤ ਇਸੀ ਕਾ ਹੂੰ
ਲੀਏ ਹਾਥ ਮੇਂ ਤਿਰੰਗਾ, ਲਾਜਪਤ ਮਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

ਹਸਰਤਾਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ

ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਕਦੇ ਮੁਹੱਬਤਾਂ
ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਣ ਉਹ ਇਬਾਰਤਾਂ।

ਬੋਲਦੇ ਖੰਡਰ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤੋ
ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਨ ਕਦੇ ਇਮਾਰਤਾਂ।

ਸੱਸੀ ਸੋਹਣੀ, ਰੇਤ ਕੱਕੀ ਤੇ ਝਨਾਂ
ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਘੜੀਆਂ ਕਿਸਮਤਾਂ।

ਉਮਰ ਭਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਲੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ
ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਹਸਰਤਾਂ।

ਕੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਕੀ ਹੈ ਬੁਢਾਪਾ ਇਹ
ਹਾਏ ਬਚਪਨ ਹਾਏ ਉਹ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ।

ਕਰ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਉਨਤੀ ਬੜੀ
ਬਾਕੀ ਬੜੀਆਂ ਹਨ ਅਜੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ।

ਜਿੱਥੇ ਬੇਇਤਫਾਕੀਆਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ
ਖੇੜੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਓਥੋਂ ਹਿਜਰਤਾਂ।

ਸਦੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਕਦੇ
ਜਿਸ ਲਈ ਨਿੱਤ ਕੀਤੀਆਂ ਇਬਾਦਤਾਂ।

ਬਹੁਤੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਖੋਜਦੇ
ਕੁਝ ਕੁ ਫਿਰਦੇ ਭਾਲਦੇ ਨੇ ਸ਼ੁਹਰਤਾਂ।

ਮੇਰਾ ਚੰਬਾ.......... ਗੀਤ / ਦੀਪ ਜੀਰਵੀ

ਰੱਬਾ ਵੇ ਮੇਰਾ ਚੰਬਾ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ
ਮੇਰੇ ਲੂੰ ਲੂੰ ਐਪਰ ਹੈ ਨਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ
ਰੱਬਾ ਵੇ....

ਇਸ ਚੰਬੇ ਨੂੰ ਸਧਰਾਂ ਵਿਹੜੇ ਸਧਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਲਾਇਆ
ਵਕਤ ਨੇ ਸੂਤੀ ਸੰਘੀ ਐਸੀ ਇਸ਼ਕ ਗਿਆ ਨਾ ਗਾਇਆ

ਮੇਰਾ ਸੁਫਨਾ ਮੇਰੇ ਨੇਣੀ ਰੜਕੇ ਜੀਕਣ ਰੋੜ
ਰੱਬਾ ਵੇ....

ਇਸ ਚੰਬੇ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਖਵਰੇ ਕੌਣ।।।ਆਂਗਨ ਮਹਿਕਾਇਆ
ਇਸ ਚੰਬੇ ਦੇ ਜੜੀਂ ਅਸੀਂ ਸੀ ਆਪਣਾ ਸਬ ਕੁਝ ਪਾਇਆ
ਜਦ ਚੰਬਾ ਮੁਸਕਾਵਣ ਲੱਗਿਆ ਲੈ ਤੁਰਿਆ ਕੋਈ ਹੋਰ
ਰੱਬਾ ਵੇ....

ਮੈਂ ਗੌਤਮ ਸਿਧਾਰਥ ਬਣਿਆਂ ਬੁਧ ਨਾ ਮੈਂ ਹੋ ਪਾਇਆ
ਆਪਣਾ ਰਾਹੁਲ ਆਪਣੇ ਪਿਛੇ ਸੁੱਤਾ ਮੈਂ ਛੱਡ ਆਇਆ
ਅੱਗੇ ਗਇਆ ਨਾ ਲਭੀ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਛਲਾ ਮੋੜ
ਰੱਬਾ ਵੇ....

ਮੈ ਵਨਵਾਸੀ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬਣਾਂ ਦੇ ਭੰਵਿਆਂ
ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਣ ਕਣ , ਮਨ ਮਨ ਰਮਿਆ
ਦੀਪ ਜਗਾਈ ਬੈਠਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉੱਡਨ ਨੂੰ ਹੈ ਭੌਰ
ਰੱਬਾ ਵੇ....

ਕੰਧਾਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਦਾਦਰ ਪੰਡੋਰਵੀ

ਨਹੀਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ,
ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹਸਦੀਆਂ,ਦੁੱਖਾਂ ‘ਚ ਹਉਕੇ ਭਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਮੇਰੇ ਖਾਬਾਂ ‘ਚ ਇਕ ਬੂਹਾ,ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦਸਤਕਾਂ ਮੰਗਦੈ,
ਤੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਨੂੰ ਜਾਪਣ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!


ਖਲਾਅ ਅੰਦਰਲਾ ਭਰ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਤੋਂ,
ਕਿਤੇ ਤਕ-ਤਕ ਕੇ ਖਾਲੀ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤਕ ਘਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਕੀ ਹੈ,
ਨਿਆਂਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਜਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਉਫ਼ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ,
ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਂਝੀਆਂ ਨੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਇਹ ਸੋਚਾਂ,ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ,ਰਸਮਾਂ ‘ਚ ਸੌ-ਸੌ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾਵਣ,
ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਚਾਰ-ਦੀਵਾਰੀ ‘ਚ ਜਦ ਉਸਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਨਣੀ ਔਖੀ,
ਜਦੋਂ ਪਰਤੋ ਘਰਾਂ ਨੂੰ,ਕਿੰਝ ਕਲਾਵੇ ਭਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਲਗਣਾ ਵਿਚ ਕੈਦ ਰਖਦੇ ਹਾਂ,
ਮਗਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਟਵਾਰੇ ਦੇ ਕੱਲੀਆਂ ਜਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਦਾਦਰ’ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਨਿੱਘ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤੈ, ਕਿੰਝ ਬਾਹਰ ਪਾਲੇ ਠਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ!

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਦੁਹਾਈ.......... ਸ਼ਮੀ ਜਲੰਧਰੀ

ਕਰੋ ਕਤਲ ਨਾ ਮੇਰੀ ਹੀਰ ਦਾ ਪਾਵੇ ਤਰਲੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਆਪ ਮੀਆਂ
ਵਾਰਿਸ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਹੀਰ ਦੇ ਮੇਰੀ ਅਲਖ਼ ਨੂੰ ਕਰੋ ਨਾ ਖਾਕ ਮੀਆਂ

ਜੇ ਅੰਦਰੋ ਹੀ ਮਨ ਸੂਫੀ ਹੋਵੇ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਭੇਸ ਵੱਟਾਵਣ ਦੀ
ਜੋ ਰਾਹ ਚਲਦੇ ਨੇ ਸੂਫੀਆਂ ਨਾ ਰੱਖਣ ਪੈਸੇ ਦੀ ਝਾਕ ਮੀਆਂ

ਖੋਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅਲਫਾਜ਼ ਓਹਨਾ ਹਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੰਜਰ ਮਾਰਿਆ ਏ
ਖੂਨੀ ਲਫਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਉਦੇ ਨੇ ਮਹਿਫਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਤ ਮੀਆਂ

ਨਾ ਸਮਝ ਜਿਹੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ
ਮੇਰੇ ਕਾਤਿਲ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਾਂਅ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਨੇ ਹਾਕ ਮੀਆਂ

ਨਾ ਕਰੋ ਬੇਅਦਬੀ ਅਦਬ ਦੀ ਅਦਬ ਦੇ ਪਹਰੇਦਾਰ ਬਣ ਕੇ
ਤੜਫ ਰਹੀ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਉਤੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਕਰੋ ਨਾ ਘਾਤ ਮੀਆਂ

ਲੱਖ ਵਾਰ ਕਰੇ ਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆਂ ਇਹ ਨਕਲੀ ਕੱਚੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ
ਦੇ ਨਾ ਸਕਦੀ ਨਕਲ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲੋਂ ਅਸਲ ਨੂੰ ਮਾਤ ਮੀਆਂ

'ਸ਼ਮੀ' ਮੰਗ ਕੇ ਲੋਅ ਚਿਰਾਗਾਂ ਤੋ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ
ਕਰੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਕਲ ਦਾ ਨੂਰ ਐਸਾ , ਮੁੱਕੇ ਬੇਅਕਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਮੀਆਂ

ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਬਲਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ

ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀਂ ਝੁਕੇ ਨਹੀਂ
ਜਦ ਰਸਤੇ ਰੋਕੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਅਸੀਂ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ

ਭਾਵੇਂ ਝੜ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਪੀਲੇ ਜ਼ਰਦ ਪੱਤੇ
ਬਹਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਮਦ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਮੁੱਕੇ ਨਹੀਂ

ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਸਾਡੇ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਜੁਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੁਕੇ ਨਹੀਂ

ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਸੌਗਾਤ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ
ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਕਦੇ ਸੁੱਕੇ ਨਹੀਂ

ਵਕਤ ਹੈ ਹਰਿਆਲੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਂਭ ਲਵੋ
ਮੇਰੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਫਜ਼ੂਲ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੇ ਨਹੀਂ

ਮੁੜਕਾ ਵਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ
ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਫਿਰ ਵੀ ਚੁਕੇ ਨਹੀਂ

ਜਿੰਨਾਂ ਖਾਤਿਰ ਦਰਦ ਬੜਾ ਹੀ ਢੋਇਆ ਹੈ
ਜਦ ਵੀ ਭੀੜ ਬਣੀ ਉਹ ਨੇੜੇ ਢੁਕੇ ਨਹੀਂ

ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸ਼ੈਲੀ ਅਰੋੜਾ

ਤੂੰ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇਂਗਾ ਕਿ ਕਿੰਨੀ
ਅਜੀਬ ਹਾਂ ਮੈਂ,
ਲੜਦੀ ਹਾਂ,
ਝਗੜਦੀ ਹਾਂ
ਤੇ ਫਿਰ
ਆਪ ਹੀ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ,
ਸੱਜਣਾ,
ਤੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹਾਲੇ ਤੋਲ-ਤੋਲਾਈ
ਕੀਤੀ ਨਹੀ ਹੋਣੀ,
ਇਹ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਨਾਂ
ਅਕਸਰ
ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਮਿਲਦੇ ਨੇ,
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ
ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਏ ਕਿ ਕਿਤਾਬੀ
ਹਿਸਾਬ 'ਚ
ਹੱਥ ਤੰਗ ਏ ਮੇਰਾ,
ਪਰ ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੀਂ
ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਦੇ
ਜੋੜ-ਘਟਾਉ
ਜੁਬਾਨੀ ਯਾਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ,
ਲੱਖ ਅਨਪੜ ਸਹੀ ਮੈਂ,
ਪਰ
ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਘਟਾਉ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਪੈਣ
ਦਿਆਂਗੀ ਮੈਂ
ਤੇ ਜਦ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ ਆਇਆ ਹੱਲ 'ਚ
ਮੈਂ ਆਪ
ਇੱਕ ਬਣ ਕੇ ਖੜ ਜਾਵਾਂਗੀ
ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ.....

ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ…… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ,
ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜੰਨਤ ਗੱਲਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਗੋਹੜੇ 'ਚੋਂ ਪੂਣੀ - ਮਸਤਾਂ ਦੀ ਧੂਣੀ ਸਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਕੱਚੀ ਉਮਰ ਜਦੋਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ ਪੌਣ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ।
ਫਿਰ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਗਲ ਦੀ ਗਾਨੀ ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ,ਹਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !

ਮੋਟੀ ਅੱਖ ਜਾਂ ਸੁਰਮੇਵਾਲੀ , ਨਾ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਮਟਕਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਦੱਬ ਕੇ ਵਾਹੁਣਾ, ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਸੁਬਾਹ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੈਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਕਿਉਂ ਕਿ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਉਹ ਤੇਗ਼ ਪਿਆਸੀ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਨਵਾਂ ਰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਰ ਕੇ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਪੰਥ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ।
ਰੱਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਠੰਢ ਕਲੇਜੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਰਾਖ ਵਿਭੂਤੀ ਮਾਲਾ ਮੁੰਦਰੀ ਜੋਗੀਆਂ ਅੰਗ ਸੰਗ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਗੁੱਡੇ ਖ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅੰਤ ਮਿੱਟੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਬੱਸ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਬੇੜਾ ਬੰਨੇ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਗੀਤ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਤਰਲੋਕ "ਜੱਜ "

ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਗੀਤ ਸੀ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ।
ਉਸਦੇ ਨੈਣੀਂ ਜੋ ਸੰਦੇਸ਼ਾ ਸਾਂਭਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭੀੜ 'ਚੋਂ ਖਿਚ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਗਲ ਦੇ ਨਾਲ
ਉਸ ਨਵਾਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿਰਜਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ।


ਮੈਨੂ ਠਿਲ੍ਹਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਆਵੇ ਕਿਤੇ,
ਇੱਕ ਨਦੀ ਨੇ ਸਿਮਟ ਜਾਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਾਂ,
ਉਹ ਜਦੋਂ ਬਣਕੇ ਖੁਦਾ ਆ ਬਹੁੜਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਨੀਂਝ ਲਾ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ,
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਅਜਬ ਹਾਸਾ ਹੱਸਿਆ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਨੂਰ ਦੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੁਖ ਆਪਣੇ ਦਰਾਂ ਨੂ ਮੋੜ ਕੇ ,
"ਚਾਨਣੀ ਮੁਆਫ਼ਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ" , ਉਸ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਹੈ ਇਸ ਬੀਮਾਰ ਦੀ ਇਹ ਇਲਤਜ਼ਾ,
ਕੋਈ ਆਖੇ ਉਸਨੁ ਹੋ ਜਾਵੇ ਦਵਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਘੁੱਟ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂ ਫੜ ਲਿਆ ,
ਕਹਿਰਵਾਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਖੁਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ।

ਗਵਾਹ ਹਾਂ ਤੇਰੀਆ ਧੜਕਣਾਂ ਦੀ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸ਼ੈਲੀ ਅਰੋੜਾ

ਮੈਂ ਦੇਖੀਆਂ ਨੇ ਤੇਰੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਜਿਹਨਾਂ 'ਚ
ਜਦ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਨਜਰ ਆਇਆ,

ਮੈਂ ਦੇਖੇ ਨੇ ਰੋਏ ਤੇਰੇ ਬਦਨ ਦੇ, ਬਹੁਤ
ਹੀ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਨੇ
ਮਖਮਲ ਵਾਂਗ,

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇਰਾ ਮੱਥਾ ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ
ਭਰਪੂਰ ਏ, ਪੈ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਏ
ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੇ,

ਗਵਾਹ ਹਾਂ ਤੇਰੀਆ ਘਟਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ
ਧੜਕਣਾਂ ਦੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ
ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ,

ਦੇਖਿਆ ਏ ਉਹਨਾਂ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ,
ਖਰੋਚਾਂ ਨੂੰ,
ਜੋ ਅਕਸਰ ਮੇਰੇ ਨੋਹਾਂ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ
ਤੇਰੇ ਤਾਂਈਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ,

ਸੁਣਿਆ ਏ ਤੇਰੇ ਆ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਤੇਨੂੰ ਦਸਿਆ
ਵੀ ਏ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲੈਦੇ ਨੇਂ,

ਤੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ ਏ ਕਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀ, ਹਾਲੇ
ਤਕ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਦਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ
ਜਾਨਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿ
ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।।??

ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੰ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਕਾਂ ਕਿ ਮੈਂ
ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਏਂ,
ਨਾ ਸਿਰਫ ਜਿਸਮਾਂ ਤਾਂਹੀ ਸਗੋ
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ
ਜਾਣੂ ਏ।।।

2 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ..........ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ

1... ਗ਼ਜ਼ਲ
ਅਧੂਰੇ ਖ਼ਾਬ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਫ਼ਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ
ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਸਕੀ, ਓਨੀ ਵਫ਼ਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ

ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਹੈ
ਕ਼ਸੂਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਜ਼ਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ


ਹਰੇਕ ਕੋਣ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ ਦਿਲ 'ਚ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਖੋਟਾ-ਖ਼ਰਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ

ਕਿਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਜਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ ਦੁਆ ਮੈਨੂੰ
ਕਿ ਪਰਤ ਆਉਂਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਦੁਆ ਕਬੂਲ ਕਰੋ

ਕਿਸੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਰੁੱਤਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ
ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਵਗ ਰਹੀ, ਓਹੀ ਹਵਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ

ਤੁਹਾਨੂੰ ਔਖੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਦੱਸੇਗਾ
ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਕਬੂਲ ਕਰੋ

2... ਗ਼ਜ਼ਲ
ਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਹ ਤੂੰ ਸਵੇਰ ਵਰਗਾ,
ਨਾ ਭਾਵੇਂ ਚਾਨਣ ਦੇ ਨਾਮ ਵਰਗਾ
ਲੈ ਤੇਰੇ ਪੂਰਬ 'ਚ ਆਣ ਬੈਠਾ ਹਾਂ
ਲੈਕੇ ਚਿਹਰਾ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਵਰਗਾ

ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ
ਅਜੇਹੇ ਕੌਤਕ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ
ਕਿ ਤਖ਼ਤ ਫ਼ੰਧੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਜਾਪੇ
ਤੇ ਫ਼ੰਧਾ ਜਾਪੇ ਇਨਾਮ ਵਰਗਾ

ਅਮੁੱਕ ਪੈਂਡਾ, ਅਰੋਕ ਰਸਤਾ
ਅਤੋਲ ਮਿੱਟੀ, ਅਬੋਲ ਰਾਹੀ
ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ
ਸ਼ਬਦ ਮੰਜ਼ਿਲ- ਮਕਾਮ ਵਰਗਾ

ਬਹਾਰ ਚੁਪਚਾਪ ਮੁੜ ਗਈ ਹੈ
ਤਾਂ ਇਸ 'ਚ ਹੈਰਾਨਗੀ ਵੀ ਕਾਹਦੀ
ਜੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਰਿਆ
ਨਾ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਵੀ ਸਲਾਮ ਵਰਗਾ

3 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ

ਗ਼ਜ਼ਲ 1
ਨ੍ਹੇਰ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ 'ਕੱਲੇ ਅਸੀਂ
ਭਾਲ਼ਦੇ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਅਸਤ ਹੋ ਚੱਲੇ ਅਸੀਂ।
ਧੁੱਪ ਚੜ੍ਹ ਆਈ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲੋਚਦੇ
ਰੱਖਿਆ ਛਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਠੋਕਰਾਂ ਥੱਲੇ ਅਸੀਂ ।
ਜੋ ਲਿਖੇ ਸਨ ਖ਼ੁਸ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ,ਪਰਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੀ
ਬੱਦਲ਼ਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਖ਼ਤ ਘੱਲੇ ਅਸੀਂ ।
ਰਾਤ ਸਾਰੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਝਾਕਦੇ
ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਅੰਦਰ ਹੋ ਗਏ ਝੱਲੇ ਅਸੀਂ ।
ਤਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੈ ਸਲੀਕਾ,ਸੁਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਹੈ ਮਿਠਾਸ
ਬੰਸਰੀ ਵਾਂਗਰ ਗਏ ਕਿੰਨੀ ਦਫ਼ਾ ਸੱਲੇ ਅਸੀਂ ।

ਗਜ਼ਲ 2 / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ
ਸਭ ਮਹਿਲ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਢੂੰਢਣ ਆਧਾਰ ਨਵੇ
ਅਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਤੁਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਰਸਤੇ ਦਰਕਾਰ ਨਵੇਂ।
ਭੇਜੇ ਸਨ ਬ਼ਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹਿਕਾਂ ਲੈਣ ਲਈ
ਕੁਝ ਨਾਅਰੇ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਥਿਆਰ ਨਵੇਂ।
ਨਿੱਤ ਗਿਣਤੀ ਭੁਲਦਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਰੇ ਗਿਣ-ਗਿਣ ਕੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਨਾ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਨਵੇਂ।
ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ ਕਲਮ ਕਿਤੇ, ਜਾਂ ਵਰਕੇ ਫਟਦੇ ਨੇਂ
ਨਿਸਦਿਨ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਭਾਰ ਨਵੇਂ।
ਕੁਝ ਮੋਏ-ਮੁਕਰੇ ਪਲ, ਕਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੇ ਪਲ
ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਨੇ, ਬਣਕੇ ਹਰ ਵਾਰ ਨਵੇਂ।
ਹੁਣ ਅਗਨੀ ਬੈਠੇਗੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨੂੰ
ਏਦਾਂ ਕੁਝ ਲਗਦੇ ਨੇ ਬਣਦੇ ਆਸਾਰ ਨਵੇ

ਗਜ਼ਲ 3 / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ
ਰੋਹੀਆਂ ‘ਚ ਰੁਲਦਿਆਂ ਨੂੰ
ਭੱਖੜੇ ‘ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ
ਮਿਲਿਆ ਨਾ ਖੜ ਕੇ ਰੋਣਾ
ਅੰਦਰਲੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ।
ਪੌਣਾਂ ਨਾ ਰੋਕ ਸਕੀਆਂ
ਮੋਸਮ ਨਾ ਸਾਂਭ ਸਕਿਆ
ਛਾਵਾਂ ‘ਚ ਸੜਦਿਆਂ ਨੂੰ
ਧੁੱਪਾਂ ‘ਚ ਖੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ।
ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜੋ ਤੁਰ ਪਏ
ਵਿੰਹਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ
ਆਵੇਗਾ ਮੁੜ ਬੁਲਾਵਾ
ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ।
ਸਭ ਨੇ ਹੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ
ਟੁਕੜੇ ਸਮੇਟਣੇ ਸਨ
ਕਿਹੜਾ ਖਲੋ ਕੇ ਸੁਣਦਾ
ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਭੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ।
ਸੁੰਨ-ਸਾਨ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ
ਵੀਰਾਨ ਜਿਹੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ
ਜੰਗਲ ਹੀ ਬੈਠਾ ਮਿਲਿਆ
ਜੰਗਲ ਚੋ਼ ਮੁੜਦਿਆਂ ਨੂੰ।

ਧੀ ਦਾ ਤਰਲਾ.......... ਗੀਤ / ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ‘ਜੱਗੀ’ ਭੋਤਨਾ

ਉਂਡ ਲੈਣ ਦੇ ਹਾੜਾਂ ਮੈਨੂੰ, ਨਾ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਨੀ ਮਾਏ।
ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਇਆ, ਕਿਉਂ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਵੱਟ ਨੀ ਮਾਏ।
ਨਿੱਕੀ ਜਿੰਨੀ ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਉਡਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਨੀ ਨਾਨੇ ਨੇ।
ਮਾਰ ਮੁਕਾਈਆਂ ਧੀਆਂ, ਚੰਦਰੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੇ।
ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਸੇ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਭੈਣਾਂ ਬਾਝੋਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਊ ਕੌਣ ਘੋੜੀਆਂ ?
ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਹਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਲੋਕੀਂ ਲੋਹੜੀਆਂ।
ਧੀ ਹੋ ਕੇ ਧੀ ਨਾਲ ਖਾਵੇਂ,ਖਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਜੀਅ ਲੈਣ ਦੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਕਰਾਂ ਫ਼ਰਿਆਦ ਮੈਂ।
ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਅੰਬਰਾਂ ‘ਤੇ ਚਾੜੂੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਮੈਂ।
ਤੇਰੇ ਉਂਤੇ ਬਣੂੰਗੀ ਨਾ, ਭਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਲਾਕੇ ਮੋਢਾ, ਦੁੱਖੜੇ ਵੰਡਾਵਾਂਗੀ।
ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਮਾਏ ਤੇਰਾ,ਘਰ ਨਾ ਵੰਡਾਵਾਂਗੀ।
ਪੁੱਤ ਬੁੱਢੇ ਬਾਰੇ ਲੈਂਦੇ, ਨਹੀਂਓ ਸਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਕੁੱਖਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਦੁਹਾਈ ਨੀ।
ਪੈਸੇ ਪਿੱਛੇ ਡਾਕਦਾਰ, ਬਣ ਗਏ ਕਸਾਈ ਨੀ।
ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹਥਿਆਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।
ਨੀ ਕੁੱਖ ‘ਚ ਨਾ ਜਿਉਂਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਅੰਮੀਏ।

ਅਪਨੇ ਹਾਥੋਂ ਮੁਕਦ੍ਦਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ

ਅਪਨੇ ਹਾਥੋਂ ਮੁਕਦ੍ਦਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ
ਔਰ ਖ਼ੁਦ ਕੋ ਸਿਕਂਦਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ

ਹਮ, ਫ਼ਕ਼ੀਰੋਂ ਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਆ ਤੋ ਗਏ
ਖ਼ੁਦ ਕੋ ਲੇਕਿਨ ਕਲਂਦਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ

ਹਮ ਸਭੀ ਨੇ ਮਕਾਂ ਤੋ ਬਨਾਯੇ ਮਗਰ

ਹਮ ਮਕਾਂ ਕੋ ਕਭੀ ਘਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ

ਪਤ੍ਥਰੋਂ ਕੇ ਨਗਰ ਮੇਂ ਰਹੇ ਘੂਮਤੇ
ਮੀਲ ਕਾ ਖ਼ੁਦ ਕੋ ਪਤ੍ਥਰ ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ

ਮਨ ਤੋ ਕਰਤਾ ਥਾ ਹਮ ਭੀ ਉਡ਼ਾਨੇਂ ਭਰੇਂ
ਹੌਸਲੋਂ ਕੋ ਮਗਰ 'ਪਰ' ਬਨਾ ਕਬ ਸਕੇ

ਧੁੰਦਲਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿਣ ਦੇ............ ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ

ਧੁੰਦਲਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿਣ ਦੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਇੰਕਸ਼ਾਫ਼
ਦੇਖੀ ਨ ਮੈਥੋਂ ਜਾਏਗੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼

ਪੱਥਰ ਜਿਹਾ ਇਕ ਬਹਿ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਾਲਜੇ
ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਲ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜਿਹਾ ਸ਼ਫ਼ਾਫ਼

ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਰਹ ਨਿਤ ਉਸਦੇ ਕਾਲਜੇ

ਦਿਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ 'ਚੋਂ ਉਹ ਬੇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਮਾਫ਼

ਛੁੰਹਦਾ ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਜਿਸਮ ਮੈਂ ਪ੍ਹੜਦਾ ਜਿਵੇਂ ਬਰੇਲ
ਚੁੰਧਿਆ ਕੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਗਿਆ ਇਕ ਨਗਨ ਸੱਚ ਸ਼ਫ਼ਾਫ਼

ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹਉਕਾ ਹੀ ਇਕ ਗਵਾਹ
ਘੁੱਟਿਆ ਜੁ ਦਮ ਵਜੂਦ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ਼ੀ ਨ ਗੱਲ ਦੀ ਭਾਫ
 

ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਚਾਵਾਂ ਨੂੰ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਸਵਿੰਦਰ

ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਚਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਟਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ
ਭਰੇ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਜਦ ਛੱਡਿਆ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ

ਤੇਰਾ ਐ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜੰਜਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ
ਜਿਗਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕੜੀ ਤਾਂ ਢਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ

ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਯਾਰੋ ਪਰਿੰਦਿਓ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਉੱਡੋ

ਅਸੀਂ ਇਸ ਡੋਲਦੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ

ਅਸਾਡੇ ਅਕਸ ਇਹ ਖੰਡਿਤ ਕਰੇ ਜਦ ਰੂਬਰੂ ਹੋਈਏ
ਤੇਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੰਘਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ

ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਿ਼ੱਦਤ ਲਹੂ ਅੰਦਰ ਸਲਾਮਤ ਹੈ
ਗਵਾਚੀ ਪੈੜ ਡਾਚੀ ਦੀ ਥਲਾਂ 'ਚੋਂ ਭਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ

ਅਜੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਲਜਬਰੇ 'ਚ ਉਲ਼ਝੇ ਹਾਂ ਬੁਰੇ ਹਾਲੀਂ
ਮਿਲੀ ਜੇ ਵਿਹਲ ਆਪਾਂ ਵੀ ਕਬੂਤਰ ਪਾਲ਼ ਛੱਡਾਂਗੇ
 

ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ.......... ਮੁਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗ

ਏਕ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤੂੰ ਭਰਦਾ ਸੀ ਸਾਖੀ ਮਾਨਵ ਕੀ ਜ਼ਾਤ ਤੂੰ ਇਕੋ ਸੀ ਆਖੀ
ਭਾਈ ਨਾਲੋਂ ਭਾਈ ਅੱਜ ਵੰਡਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਮਾਨਵਤਾ ਬਿਚਾਰੀ ਹੋਈ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ

ਕਿਤੇ ਧੋਤੀ ਟੋਪੀ ਕਛਹਿਰੇ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹਕ ਮੰਗਿਆਂ ਮਿਲਦਾ ਮੁਦਗਰ ਦਾ ਰਗੜਾ
ਖੇਤੀ ਲੁੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਤਕੜੀ ਹੋ ਰਹੀ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ

ਕੋਈ ਮਸਜਿਦ ਪਿਆ ਢਾਵੇ ਮੰਦਰ ਕੋਈ ਸਾੜੇ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਗੋਲੀ ਗੁਰਦਵਾਰੇ

ਖੁਦਾ ਦੀ ਵੀ ਮਾਨਵ ਨੇ ਵੰਡ ਐਸੀ ਪਾਈ ਖੁਦਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵੀ ਹੋਈ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ

ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੇ ਫੂਕਾਂ ਜੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾਵਣ ਇਹ ਬਾਬੇ
ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਵੈਹਮਾ ਵਿਚ ਐਸਾ ਜਕੜਦੇ ਕਿ ਸੋਝੀ ਬਚਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ

ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਤਾਂ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਵਾਰਾ ਬਣਦਾ ਕਿਊਂ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਜੰਗ ਦਾ ਅਖਾੜਾ
ਧੱੜੇ ਬਾਜ ਐਸੀ ਕਲਾ ਵਰਤਾਵੇ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਤ ਫਿਰੇ ਹੋਈ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ

ਤੇਰੇ ਪੰਥ ਵਿਚ ਅੱਜ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਰੌਲਾ ਧੂਫਾਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਧੂਫੀਆਂ ਦਾ ਹੈ ਰੌਲਾ
ਡੇਡ੍ਹ ਇਟ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਬਣਾਈ ਮਰਿਆਦਾ ਵੀ ਫਿਰਦੀ ਹੋਈ ਟੋਟ ਟੋਟੇ

ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਅੱਕ ਦੇ ਡੋਡੇ ਸੀ ਖਾਧੇ ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਵਾਰੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸੀ ਟੋਟੇ
ਜੇ ਆ ਕੇ ਤੱਕੇਂ ਗਾ ਤਾਂ ਫਟ ਜਾਊ ਕਲੇਜਾ ਪੰਥ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਈ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ
 

ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬੁਝਾ ਦੀਵੇ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਪ੍ਰੋ. ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ

ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬੁਝਾ ਦੀਵੇ, ਜ਼ਰਾ ਚਾਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ
ਚਲੋ, ਕੁਝ ਤਾਂ ਸਲੀਕਾ ਵਕਤ ਦਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਪਤਾ ਹੈ ਏਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਤ ਕਿਰ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ, ਮੁੱਠੀ ਜ਼ਰਾ ਘੁੱਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਚ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਤੀਕਰ

ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਫਿਰ, ਭੇਦ ਇਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਚਲੋ ਮੰਨਿਆਂ ਅਸੀਂ ਜੂਹਾਂ ਚਿ ਸਾੜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਖ ਹੱਥੀਂ
ਭਲਾ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ ਇਹਦੇ 'ਚ, ਜੇ ਮੌਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੂਲੀ਼ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਪਿਆਲਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ
ਮਸੀਹਾ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਚਲੋ ਜਾਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਗਣ ਦਾ ਏਥੇ, ਸਲੀਕਾ ਹੈ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ
ਹਵਾ ਸੰਗ ਲੁਕਣਮੀਟੀ ਹੀ ਅਜੇ ਖੇਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਅਸਾਡੀ ਪੈੜ ਮਕਤਲ 'ਚੋਂ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ
ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਨੂੰ, ਮੇਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ

ਚਲੋ 'ਸੁਰਜੀਤ' ਹੋ ਲਈਏ, ਚਿਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਾਂ ਵੀ
ਬਝਾਰਤ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚਲੋ ਬੁੱਝਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ
 

ਸਿਆਹ ਰਾਤ ਖਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ( ਯੂ.ਕੇ. )

ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਮੂਰਤ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਖ਼ਾਬ ਵਿਚ ਆਈ, ਬੁਲਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ
ਸਵੇਰ ਤੀਕ ਨਾ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਇਓ
ਬਸ ਏਹੋ ਸਮਝਿਓ, ਸਿਆਹ ਰਾਤ ਖਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ

ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਏਨੀ ਉਚੇਚ ਕਰ ਜਾਣਾ

ਕਿ ਅਪਣੀ ਮੜਕ ਨੂੰ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਮੇਚ ਕਰ ਜਾਣਾ
ਉਦਾਸ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਚੀਥੜੇ ਪਹਿਨੀ
ਬਿਠਾ ਕੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਏਨਾ ਸਿਖਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ

ਮੈਂ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੋਖ਼ ਹਵਾ ਦੀ ਨਾ ਆਰਜ਼ੂ ਵੇਖੀ
ਕਦੇ ਵੀ ਧੜਕਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੀ ਨ ਜੂਹ ਵੇਖੀ
ਮੈਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦਾ ਸੀ
ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੱਕਣੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ

ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਦੋਸਤੋ ਹੈਰਾਨ ਉਸਦੇ ਕਾਰੇ 'ਤੇ
ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆ ਗਈ ਮੇਰੇ ਹੀ ਇਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ
ਸਣੇ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਤੋੜ ਕੇ ਤਰਕਸ਼
ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਿਰੀ ਮੈਂ ਹਰਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ

ਬਸ ਏਹੋ ਹੁਨਰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਦਰਦ ਹਰੇ
ਇਹੋ ਖਿਆਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਹੂ 'ਚ ਰੰਗ ਭਰੇ
ਬਿਗਾਨੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਸਜਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਂ
ਇਹੋ ਹੀ ਟੂਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਸਜਾ ਗਈ ਮੈਨੂੰ
 

ਦੀਪ ਜਗਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ.......... ਗਜਲ / ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਮੋਹੀ

ਅਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਸੂਲ਼ੀ ਖੇਲ੍ਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ
ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਐਵੇਂ ਦੀਪ ਜਗਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਮਕਤਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਜਦ ਵੀ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
ਅੱਖਾਂ ਵਿਚਲੇ ਅਪਣੇ ਉਜਲੇ ਖ਼ਾਬ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਦਿਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੋੜ ਕੇ ਪਿੰਜਰਾ ਚੱਲ ਕਿਧਰੇ ਹੁਣ ਉਡ ਚਲੀਏ

ਖ਼ਬਰੇ ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਬਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਸੂਹੀ ਲੋਅ ਲੈ ਕੇ
ਅਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਹਰ ਨ੍ਹੇਰਾ ਕੋਨਾ ਰੁਸ਼ਨਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਬੋਝ ਕਿਤੇ ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਢੋਣਾ ਪੈ ਜਾਵੇ
ਏਸੇ ਖ਼ਾਤਰ ਹੋਠਾਂ ’ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਸਜਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਅਪਣੀ ਹੋਰ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ
ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਾਂ ਹਰ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਪਹਿਚਾਣ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ

ਅੱਧੀਂ ਰਾਤੀਂ ਉਠਿਆ ਕੋਈ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ

ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਉਠਿਆ ਕੋਈ, ਉੱਠਿਆ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰ
ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਹੜੇ ਧੀਆਂ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਰੂਹ 'ਤੇ ਭਾਰ

ਏਸ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ, ਕਿੰਝ ਕਰੀਏ ਇਤਬਾਰ?
ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਦਸਤੇ ਰੱਖਣ, ਬੁੱਕਲ਼ ਵਿਚ ਕਟਾਰ

ਸੁਬ੍ਹਾ-ਸਵੇਰੇ ਅੱਖ ਸੀ ਖੁੱਲੀ, ਰੂਹ 'ਤੇ ਬੜਾ ਸੀ ਭਾਰ

ਰਾਤੀਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਕਿਸਦੇ ਸੰਗ ਤਕਰਾਰ?

ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੁੰਦਾ ਬਹੁਤ ਖੁਆਰ
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਿਤ ਹੀ ਰੋਂਦਾ, ਰੋਂਦਾ ਇਕ ਫ਼ਨਕਾਰ

ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੂੰ ਦੇਖੀਂ, ਰਹਿਣਾ ਸਿਰ 'ਤੇ ਭਾਰ
ਡਿੱਗੀ ਹੈ ਦਹਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਰੱਤ ਭਿੱਜੀ ਅਖ਼ਬਾਰ

ਨਾ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਪਛਾਣਨ, ਨਾ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਸਾਰ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੋਲ਼ੇ ਖਿੱਚੀ ਫਿਰਦੇ, ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ

ਨਾ ਮੈਥੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈਂ ਤੂੰ, ਨਾ ਕਰਦੈਂ ਇਨਕਾਰ
ਭੋਲ਼ੇ ਪੰਛੀ ਅਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਏਦਾਂ ਤਾਂ ਨਾ ਮਾਰ

ਉਡਣ ਦੇ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੂੰ, ਘਰ ਰਖ ਕੇ ਨਾ ਮਾਰ
ਤੇਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਜੀਕਣ ਲੋਚੀ, ਕੂੰਜੜੀਆਂ ਦੀ ਡਾਰ
 

ਮਜਬੂਰੀ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ

ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਸੀ
ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ
ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ
ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ
ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ

ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਕਰ ਲਿਆ
ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਲਈ.......

ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਿਆ
ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ?
ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ..
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ,
ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ....
ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ
ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ
ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
ਮੈਂ ਕੰਬ ਗਈ
ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲਦੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਪਿੱਛੇ ਸਰਕ ਗਿਆ...

ਤਾਰਾ ਪਤਾ ਨਹੀ ਕਿੱਥੇ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ
ਛੱਤ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਤਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਤਕਦੀ ਹਾਂ
ਉਸੇ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਹਾਂ,
ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਦੱਸਣ ਲਈ।
ਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ
ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ
ਪਰ ਮੈਂ
ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਪਾ ਕੇ ਵੀ
ਇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਨੂੰ
ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ।
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਘਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ........
 

ਕੁਝ ਕੁ ਯਾਦਾਂ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਪ੍ਰੋ. ਜਸਪਾਲ ਘਈ

ਕੁਝ ਕੁ ਯਾਦਾਂ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਅਪਣੀ ਤਨਹਾਈ 'ਚ ਇਉਂ ਮਹਿਫਿ਼ਲ ਸਜਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸਫ਼ਰ, ਏਦਾਂ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ
ਖ਼ਾਬ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਤਾਰੇ ਜਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਆਪ ਹੀ ਵੰਝਲੀ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਵੰਝਲ ਵੀ ਹਾਂ

ਗੀਤ ਵਿਚ ਢਲ਼ਦਾ ਹਾਂ ਖੁ਼ਦ ਤੇ ਖੁ਼ਦ ਹੀ ਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਮੈਂ ਨਿਰੀ ਖੁ਼ਸ਼ਬੂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਫੈਲਣਾ ਹੀ ਫੈਲਣੈਂ
ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀਵਾਰ 'ਚੋਂ ਰਸਤਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਪਿਆਰ-ਤੱਕਣੀ ਤੇਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਹੈ
ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦਾ ਥਲ ਇਦ੍ਹੇ ਸੰਗਸੰਗ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਹਾਲੇ ਵੀ ਨੰਨ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਬਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਹੈ
ਹਾਲੇ ਵੀ ਚੰਨ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ

ਮੇਰੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਪੁੱਛੋ ਮਿਰੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਕਮਾਲ
ਮਿਸਰੇ ਮਿਸਰੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ
 

ਅੰਤਰ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸਿ਼ਵਚਰਨ

ਕੀਜ ਅੰਤਰ ਹੈ
ਬਿਜੜੇ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ
ਤੇ
ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ 'ਚ ਪਏ ਆਰਟਪੀਸ 'ਚ
ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ

ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਦਾ
ਤੇ
ਦੂਜਾ ਅਮੀਰੀ ਤੇ ਗੁਮਾਨ ਦਾ....

ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਆਦਮੀ 'ਚ
ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਫ਼ਖ਼ਰ ਹੈ
ਕਿ ਉਹ
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਝੁੰਡ 'ਚ
ਤੇ
ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕਿ ਉਹ
'ਸਭਿਅਕ' ਸਮਾਜ 'ਚ ਵੀ
ਇਕੱਲਤਾ 'ਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ...

ਅੰਦਰ ਊਂਚੀ ਊਂਚੀ ਲਹਿਰੇਂ......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸਤੀਸ਼ ਬੇਦਾਗ

ਅੰਦਰ ਊਂਚੀ ਊਂਚੀ ਲਹਿਰੇਂ ਉਠਤੀ ਹੈਂ
ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਸਾਹਿਲ ਪੇ ਕਹਾਂ ਉਤਰਤੀ ਹੈਂ

ਮਾਜ਼ੀ ਕੀ ਸ਼ਾਖੋਂ ਸੇ ਲਮਹੇ ਬਰਸਤੇ ਹੈਂ
ਜ਼ਹਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਏਂ ਚਲਤੀ ਹੈਂ

ਆਂਖੋਂ ਕੋ ਬਾਦਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਸੇ ਕਿਆ ਲੇਨਾ

ਯੇ ਗਲੀਆਂ ਅਪਨੇ ਪਾਨੀ ਸੇ ਭਰਤੀ ਹੈਂ

ਬਾੜ੍ਹ ਮੇਂ ਬਹਿ ਜਾਤੀ ਹੈਂ ਦਿਲ ਕੀ ਦੀਵਾਰੇਂ
ਤਬ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਇਕ ਦੋ ਬੂੰਦੇਂ ਝਰਤੀ ਹੈਂ

ਅੰਦਰ ਤੋ ਦੀਵਾਨ ਸਾ ਇਕ ਛਪ ਜਾਤਾ ਹੈ
ਕਾਗ਼ਜ਼ ਪਰ ਅਹਿਸਾਨ ਦੋ ਬੂੰਦੇਂ ਕਰਤੀ ਹੈਂ

ਰੁਕੀ ਰੁਕੀ ਰਹਤੀਂ ਹੈਂ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਬੂੰਦੇਂ
ਰੁਖਸਾਰੋਂ ਪਰ ਆ ਕੇ ਕਹਾਂ ਠਹਿਰਤੀ ਹੈਂ

ਫ਼ਰਕ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਪ੍ਰਿੰਸ ਧੁੰਨਾ

ਰਸਤਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।।।

ਰਸਤੇ ਵੀ ਟੁੱਟਦੇ ਨੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ
ਰਸਤੇ ਨਵੇਂ ਵੀ ਬਣਦੇ ਨੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ।।
ਰਸਤੇ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਦੋਰਾਹਿਆ ਚੋਰਾਂਹਿਆ ਚ ਵੰਡੇ ਜਾਦੇ ਨੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ।।।


ਰਸਤਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।।।

ਰਸਤੇ ਕੱਚੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ
ਰਸਤੇ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ
ਕੁੱਝ ਰਸਤੇ ਬੇਨਾਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ।।।।

ਰਸਤਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।।।

ਪਰ ਹਾਂ ਦੋਸਤੋ... ਦੋ ਕੁ ਫਰਕ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਇੱਕ ਰਰੇ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਸਿਆਰੀ ਦਾ ਤੇ
ਦੂਜਾ ਸਸੇ ਦੇ ਪੈਰ ਚ ਬਿੰਦੀ ਦਾ।।।

ਬਾਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ।।।।।
ਰਸਤਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।।।

ਸਾਕੀਆ ਤੇਰਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲ

ਸਾਕੀਆ ਤੇਰਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ
ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਹਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ

ਜੋ ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚੋਂ ਅੱਜ ਪੀਤੀ ਸ਼ਰਾਬ
ਬੋਝ ਗ਼ਮ ਦਾ ਪਾਰਾ ਪਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ

ਜਾਮ ਇਕ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ ਪੰਡਤ ਹੁਰਾਂ

ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ

ਤੌਬਾ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਕਿਹਾ
ਹਾਏ ਰੱਬਾ, ਇਹ ਕੀ ਕਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ

ਆਪ ਸੀ ਮੈਖਾਨੇ ਅੰਦਰ ਦਿਨ ਢਲ਼ੇ
ਸ਼ੈਖ ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਪੁਆੜਾ ਹੋ ਗਿਆ
 

ਇੰਨੀ ਕੁ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇ........... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸ਼ੈਲੀ ਅਰੋੜਾ

ਕਿਹੜੀ ਹੋਵੇ ਸ਼ਰਾਰਤ, ਕਿਹੜੀ ਪਿਆਰੀ ਸੋਗਾਤ ਹੋਵੇ,
ਕਿੰਝ ਮਨਾਇਏ ਦੱਸੋ, ਜਦ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਾਰਾਜ ਹੋਵੇ,

ਮੰਨ ਜਾਦਾਂ ਬੰਦਾ ਅਕਸਰ, ਜੇ ਗੈਰਾਂ ਤੋ ਨਾਰਾਜ ਹੋਵੇ,
ਕਿੱਦਾ ਮੰਨੇ ਭਲਾ, ਜਦ ਨਿੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ,

ਤਾਰੇ ਹੈਰਾਨ, ਚੰਨ ਵੀ ਰੋ ਰੋ ਹੋਈ ਬੈਠਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ,
ਖੋਲ ਜੁਲਫਾ, ਛੱਡ ਹਨੇਰਾ, ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਆਜਾਦ ਹੋਵੇ,

ਜਿਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨੀ ਰੱਖਣਾ ਕੋਈ ੳ ਸੱਜਣਾ,
ਮੈਂ ਮਰਾਂ, ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਰੋਵੇ, ਬਸ ਇੰਨੀ ਕੁ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝ ਹੋਵੇ,

ਰਾਤ ਬੀਤੀ ਨਾਲ ਗਮਾਂ ਦੇ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਦੇਂ ਪਾਉਦੇਂ,
ਰੱਬ ਕਰੇ ਮੇਹਰ, ਸੁੱਖਾ ਵਾਲੀ ਹੁਣ ਪਰਭਾਤ ਹੋਵੇ,

ਕੁੜੀਉ, ਥੋੜੀ ਸ਼ਰਮ, ਤਮੀਜ ਤੇ ਲਿਹਾਜ ਰਹਿਣ ਦੋ,
ਰੁਲਦਿਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹੀ, ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਝੋਲੀ ਦਾਗ ਹੋਵੇ,

ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਹਦੀ, ਜੋ ਨਿੱਭੇ ਨਾ ਆਖਿਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ,
ਯਾਰੀ ਉਹ ਵੀ ਮਾੜੀ, ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕੋਈ ਰਾਜ ਹੋਵੇ,

ਤਰਸਿਆ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਭਿੱਜਣ ਲਈ,
ਆ ਯਾਰਾ, ਛੋਹ ਦਿਲ ਨੂੰ, ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋਵੇ।।

ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਲਿਖੇ ਗੀਤ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਜਸਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ

ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਅਧੂਰੇ ਨੇ ਹਾਲੇ,
ਕੀਹਦੇ ਆਸਰੇ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂ,
ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਦਿਲ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਧਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਕੁੱਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵਣ,

ਅਪਣੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤਾਂ ਆਪੇ ਜਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਪੈਰੀਂ ਬੇੜੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੱਥਕੜੀਆਂ,
ਇਸ਼ਕ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਆਪੇ ਤਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਖੇਡੀ,
ਪਰ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਏਡੀ ਛੇਤੀ ਹਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਹਨ੍ਹੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦਾ ਸਾਂ
ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਐਨਾ ਡਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਦਾਰੂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਧੂ ਯਾਰਾਨਾ ਪਾ ਬੈਠਾ,
ਖਰ ਚੱਲਿਆ, ਹੁਣ ਲੱਗਦਾ ਛੇਤੀ ਮਰਾਂਗਾ ਮੈਂ।
 

ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ 58 ਵਰ੍ਹੇ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ

ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ 58 ਵਰ੍ਹੇ
ਮੁੱਠੀ ‘ਚੋਂ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਕਿਰੇ
ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ
58 ਵਾਲਾ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਖੁਦ 58 ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ

ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ?
58 ਵਰ੍ਹੇ, ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ
ਗੱਡੇ ਤੋਂ ਗੱਡੀ ਦਾ
ਪਜਾਮੇ ਤੋਂ ਕੈਪਰੀ ਦਾ
ਦਸਤਾਰ ਤੋਂ ਟੋਪੀ ਦਾ
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਲਾਅ ਦਾ
ਇਸ ਸਫ਼ਰ ‘ਚ ਕਈ ਸਟੇਸ਼ਨ
ਚੰਦਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ’84 ਦਾ
ਰੋਂਦਾ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ
ਸੁੰਞੀ ਗੋਦ ਤੇ ਸੁੰਞੀ ਮਾਂਗ
ਬੁੱਢੀ ਅੱਖ ‘ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸਿੱਲ੍ਹ
ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦੰਗੇ
ਗੋਧਰਾ ਤੇ ਬਾਬਰੀ
ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖੂਨ ਹੋਰ ਮੰਗੇ
ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਲੋਕ
ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵੋਟ
ਭੜਕਾਉਂਦੇ
ਭਰਾ ਨਾਲ ਭਰਾ ਲੜਾਉਂਦੇ
ਭੜਕਾਇਆ
ਕੁਰਸੀ ਨੂੰ ਪਾਇਆ
ਜਨਤਾ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ
ਹਰ ਦੁੱਖ ਜਨਤਾ ਨੇ ਸਹਿਣਾ
ਰਾਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਹੀਮ ਹੋਵੇ
ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ?
58 ਵਰ੍ਹੇ
ਬੇਕਾਰੀ ਦੇ, ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ
ਵਧਦੀਆਂ ਲੁੱਟਾਂ, ਚੋਰੀ ਚਕਾਰੀ ਦੇ
ਦਹੇਜ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ
ਢੋਂਗੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦੇ
ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਮਕਾਰੀ ਦੇ
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਤੇ
ਬੇ-ਲਗਾਮ ਠਾਣੇਦਾਰੀ ਦੇ
ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਵਧਦਾ ਪਾੜਾ
ਦੂਜੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ‘ਤੇ ਸਾੜਾ
ਘਟੀਆ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਉਹ ਤਾਂ ਗਿਆ
ਜਿਸਨੇ ਮੁਖਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ
ਸਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਪੈਣਾ
ਭਗਤ ਤੇ ਊਧਮ ਸਰਦਾਰ
ਸਾਨੂੰ ਹੈ ਬਣਨਾ ਪੈਣਾ
ਗਿਆ ਜ਼ਮਾਨਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ
ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨਾ ਪੈਣਾ
ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ
ਇਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਹੀ ਵੱਢਣਾ ਪੈਣਾ
ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਿੰਤਾ
ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੀ
ਘਟਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਦੀ
ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੁਦਰਤ ਦਾ
ਹਰ ਸਾਲ ਵਧਦੀ ਗਰਮੀ, ਸਰਦੀ ਦਾ
ਬੱਸ ਰੇਹਾਂ ਸਪਰੇਆਂ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਲੁੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ
ਨਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤਾਂ ਲਗਾਉਣੇ ਕੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ
ਕਿਰਤ ਕਰੋ ਤੇ ਵੰਡ ਛਕੋ
ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਮੌਲਾ
ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ
ਛਕਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਸਮਝ
ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਕਿਰਤੀ
ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ
ਬਾਬਿਆਂ ਨਾਲ ਬਿਰਤੀ
ਜਾਗ ਕਿਰਤੀ ਜਾਗ
ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ
ਤੇਰੇ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿਣਗੇ ਭਾਗ
ਆਓ ਸਾਥੀਓ ਆਓ
ਹੱਥ ਨਾਲ਼ ਹੱਥ ਮਿਲਾਓ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ
ਰਲ ਕੇ ਸੁਲਝਾਓ
ਤਰੱਕੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗੀ
ਜੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰੇ ਇਨਸਾਨ
ਹਰ ਚਿਹਰਾ ਜੇਕਰ ਟਹਿਕੇਗਾ
ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ ਮਹਾਨ
****

ਕਰੋ ਤਰਸ ਕੁਝ........... ਕਾਵਿ ਵਿਅੰਗ / ਰਣਜੀਤ ਆਜ਼ਾਦ ਕਾਂਝਲਾ

ਕਰੋ ਤਰਸ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ
'ਵਾਜ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਲਾ ਰੱਖੋ।
ਦਿਹੁੰ ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਚ ਮਗ੍ਹਨ ਪਾੜੇ
ਮਾਹੌਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਬਣਾ ਰੱਖੋ।
ਤਿੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਾੜ ਪਰਦੇ,

ਭਜਨ-ਬੰਦਗੀ ਦਾ ਗਾਹ ਨਾ ਪਾ ਰੱਖੋ।
ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਸਦਾ ਹੀ ਰੱਬ ਵਸਦਾ
ਐਵੇਂ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਚੱਕਰੀਂ ਨਾ ਪਾ ਰੱਖੋ।
 

ਫਿਰਦੇ ਫਿੱਸੇ-ਫਿੱਸੇ ਲੋਕ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਹਰਕੀਰਤ ਬੱਬੀ ਰਣਸੀਂਹ ( ਕੈਲਗਰੀ )

ਧਰਤ 'ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਬਰਫ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਤੇ ਨੇ ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ ਲੋਕ
ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਨੇ , ਏਥੇ ਫਿੱਕੇ- ਫਿੱਕੇ ਲੋਕ

ਓਥੇ ਛੋਟੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਸੀ , ਦਿਲ ਵੱਡੇ ਸਨ ਯਾਰਾਂ ਦੇ
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਵਸਦੇ, ਏਥੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਲੋਕ

ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਕੰਮ ਤੇ ਕਸਰਤ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ

ਬਾਹਰੋਂ ਨੌਂ-ਬਰ-ਨੌਂ ਦਿਸਦੇ ਨੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਲਿੱਸੇ-ਲਿੱਸੇ ਲੋਕ

ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹਮਰ ਦੀ ਘੂਕਰ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬੰਜਰ ਸੁਪਨੇ
ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪਰ ਝੰਬੇ ਹੋਏ, ਫਿਰਦੇ ਫਿੱਸੇ-ਫਿੱਸੇ ਲੋਕ

ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਬਣਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਸੀ
ਉਹ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗੂੰ ਫਿਰਦੇ ਛਿੱਪੇ-ਛਿੱਪੇ ਲੋਕ

ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂ ਇਹ ਵੀ 'ਬੱਬੀ' ਮੁੜ ਜਾਵਣਗੇ ਲੋਚ ਰਹੇ
ਵਕਤ ਦੇ ਪਹੀਏ ਹੇਠ ਨੇ ਦਿਸਦੇ,ਜੋ ਇਹ ਚਿੱਪੇ-ਚਿੱਪੇ ਲੋਕ
 

ਮਕਬੂਲੀਅਤ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮੋਹੀ

ਮਨਫ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ
ਕਈ ਮਨਾਂ 'ਚੋਂ
ਸੱਚ ਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ
ਮਿਲ ਜਾਏ ਮਕਬੂ਼ਲੀਅਤ
ਤੰਗ -ਨਜ਼ਰੀ ਦੀ

ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਕੱਚ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਚ ਆਖ
ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਰ
ਜੀਣ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੇ
ਕੌਣ ਫਿਰ
ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਲਈ
ਝੋਲ ਚੁੱਕੇ
ਝੂਠਿਆਂ ਦੀ...????